Wat is klootschieten

Historie van de sport

Geschiedenis van de sport

Klootschieten is al eeuwen oud, en wordt waarschijnlijk al beoefend sinds de dertiende eeuw. In 1392 wordt in de Haarlemmerhout de eerste klootschietbaan aangelegd. Rond 1500 was de sport in heel Nederland populair.

Voor wat betreft Scheveningen valt het te betwijfelen of men voor dit spel, zoals elders, een ijzeren of een met lood verzwaarde bal heeft gebruikt. De geschiedschrijver spreekt bij het benoemen van dit spel over het slaan met den bal of het klootschieten. Nu is het nauwelijks voor te stellen dat men met wat voor slaghout dan ook een dergelijke zware bal zou kunnen lanceren. Het balspel zal in het vissersdorp wel tot hinder hebben geleid aangezien aldaar op enig tijdstip door de Magistratuur een keur[2] werd afgegeven.[3] De inhoud van de keur luidde als volgt:

Interdeceeren en verbieden voorts den Burgeren ende Inwoonderen van den Dorpe van Scheveninge en alle anderen den bal niet te moogen slaan ofte cloot te schieten binnen den voorsz. Dorpe, door eenige lijnbaenen ofte thuijnen, van den Gasthuijs Boet af tot aan 't Huijs van de Jager ofte poort van Cornelis Pieterse, ende Kerckhof alle ende elck point vandien, op de boete van dertig stuivers.

Een andere vermelding van klootschieten uit het verleden is, is van de hand van Vondel:

'Elcx cloot moet eens te ende rollen, want Godt heuet zo gheordoneirt.' 'Hoe wonderlyck om te sien is den egel, die hemselven ineenrolt als eenen kloot, en sich maeckt tot een ronde hekel.' 'Hij gaf hem zoo eene almogende konkel met zijn zwaard om de ooren, dat hij tegen den grond rolde als een kloot.' 'Een kloot soo uytter handt of uytter vuyst geschooten, 't beurt zelden ofte sal sich hier of daar aen stooten, 't gunt min of meer of heel syn snellen voortgank stuyt, ook geen soo effen baan of loopt ten lesten uyt'Image

In de stad Enkhuizen werd bij voorbeeld omstreeks 1500 melding gemaakt van een verbod op het `colven, clootschieten of andere wansturigheid, 't sy ook met stenen te werpen, op verbeurte van dertig stuyver'. En dat was in die tijd veel geld! De redenen voor die verboden waren veelal het gevaar voor kinderen, overlast, vernielingen en beschadigingen van stadswallen, en ja zelfs uitspattingen. Het spel werd door jong en oud gespeeld. De kloot was toen veelal een mooie steen, dan wel een ijzeren of houten bal.
Het bracht de Leidse schepenen ertoe het volgende gebod uit te vaardigen: `So moet nyemant doer die stede cloeten dan mit houten cloeten'. Dit gebod werd door meerdere steden overgenomen. Om ze zwaarder te maken werden de houten kloten ingeboord en verzwaard met lood. Loden overblijfselen van dergelijke kloten zijn op verschillende plaatsen in Friesland gevonden. Het spel werd ongeveer zoals het huidige golf gespeeld. Er werd van tevoren een markant punt afgesproken waar men naar toe zou gooien. Het ging er dan om wie met de minste worpen het punt raakte.
Een variant hierop was: wie met de minste worpen rond de wallen van de stad kwam (Elburg). Het klootschieten was ondanks of misschien wel dankzij de vele verboden razend populair in geheel Nederland. Bij het begin van de gouden eeuw (±1500) raakte het klootschieten echter volkomen in onbruik. Veranderde geloofsbegrippen (Calvijn), de snelle ontwikkeling van handel en welvaart en de grote toevloed van vreemdelingen deden hun invloed op de Nederlandse samenleving gelden.
Het klootschieten kreeg een negatieve klank, `men deed het niet meer', `het was te min'. De Nederlandse taal werd toen doorspekt (en nu nog) met negatieve uitdrukkingen en gezegden met het woord kloot er in.
Brederode heeft het bijvoorbeeld over 'Het klootjesvolck van de vesten of uyt de slopjes'. Alleen in de scheepvaart en bij de Nederlandse spoorwegen (het contra-gewicht aan de wissel) heeft het woord kloot zijn (normale) betekenis behouden.
Dat brengt ons op de verklaring van het woord 'klootschieten'. Dat het woord kloot voor bal, kogel e.d. staat is wel duidelijk. De grote ijzeren en stenen kogels bijvoorbeeld die vroeger door de kanonnen van schepen en vestingen werden verschoten, heetten `donderkloten'. Het woord schieten staat voor werpen, vooruit drijven enz.
Vanuit Twente en de Achterhoek wint de klootschietsport thans weer aan populariteit. Het `aole' spel wordt weer door velen beoefend. Door de Nederlandse Klootschieters Bond is het klootschieten gereglementeerd. Gelukkig heeft men veel ruimte gelaten voor de vele tradities die deze sport kent.

Welke sport is het oudste van Nederland?

  • Voetbal
  • Klootschieten
  • Fierljeppen

In welke plaats is de eerste kootschietbaan aangelegd?

  • Haarlemmerhout
  • Nijverdaal
  • Oldenzaal
  • Delft
  • Leiden

Technieken

Verschillende technieken

  • Onderhandse worp: De kloot wordt onderhands geworpen, de arm maakt een zwaai van 180 graden, dus van recht achteruit naar recht vooruit.
  • Slingerworp: Er is ook een techniek genaamd slingerworp, waarbij de arm een draai van 540 graden maakt, omdat hierbij de kloot erg onnauwkeurig geworpen wordt, is hierdoor de kans op ongelukken te groot. De worp geschiedt bij voorkeur vanuit een aanloop.

Welke techniek is het meest onnauwkeurig?

  • Slingerworp
  • Onderhandse worp

Wedstrijdenvormen

Types wedstrijden

Klootschieten wordt normaal gesproken in teamverband gegooid. De teamgrootte kan variëren van 4-8 spelers. In de jeugd varieert de teamgrootte van 4 tot 6 spelers. De doel van een wedstrijd in teamverband is als team zijnde meer afstand af te leggen als de tegenstanders. De meeste beruchte wedstrijd die in team verband wordt gegooid is de strijd om de "Zilveren Kloot" De eerste wedstrijd om de zilveren kloot vond plaats in Arnhem, op 4 september 1919. In het kader van de viering van het Vaderlands Historisch Volksfeest zouden de beste klootschieters uit Twente om de zilveren kloot strijden. Als scheidslijn tussen Noord en Zuid-Twente gold het Almelo Nordhorn kanaal, en de eerste wedstrijd om de zilveren kloot, ter beschikking gesteld door J.J. van Deinse, werd gewonnen door Noord.

Daarnaast wordt er ook individueel gegooid. Er zijn iedere jaar persoonlijke kampioenschappen in drie onderdelen van de sport. Het zetten, het werpen op het veld en het werpen op de straat. 

De sport wordt ook internationaal beoefend. Om de vier jaar zijn er wereldkampioenschappen alsmede Europese kampioenschappen. Om zich te plaatsen voor deze wedstrijden vinden er selectie wedstrijden plaatsen. 

Aan de Europese kampioenschappen doen sporters mee uit Ierland, Spanje, Italië, Duitsland en Nederland. Aan de Wereld kampioenschappen mogen sporters mee doen uit alle landen waar klootschieten of een variant hierop wordt beoefend. Hiervoor dienen de sporten uit andere landen dan de Europese landen zich wel apart aan te melden bij de IBA (International Bowlplaying Association).

Ierland

Een Engelse naam voor de sport is road bowling. Deze variant wordt vooral beoefend in Ierland en wordt gespeeld met massieve ijzeren kogels met een omtrek van ongeveer achttien centimeter en een gewicht van bijna achthonderd gram. Elk jaar wordt er in Ierland gestreden om de titel King and Queen of the Roads. Dit toernooi wordt gehouden in de buurt van Cork. Ierland vaardigt de beste vier heren en de beste vier dames af voor dit toernooi, Nederland en Duitsland vaardigen de winnaars van de Champions Tour af. In de halve finale spelen drie personen tegen elkaar, de beste twee daarvan spelen de finale. De uiteindelijke winnaar is de sporter die het minst aantal worpen nodig heeft om de finishlijn te bereiken. In ierland is deze sport zeer populair en worden naast de wedstrijden de mogelijkheid te bieden om een weddenschap te plaatsen. 

Onze oosterburen

In Duitsland staan varianten van deze sport bekend als kloatscheeten (Grafschaft Bentheim), boßeln (Noord-Duitsland), en klootschießen (algemeen). Er zijn in Duitsland meerdere bonden die in de verschillende regio's actief zijn. Iedere bond kent zijn eigen nationale kampioenschappen en technieken. In Duitsland wordt naast de onderhandse techniek en de slingerworp ook de discustechniek toegepast. Hierbij wordt de kloot net zoals als bij het discuswerpen met een omwenteling van het lichaam gegooid. Deze techniek vergt vele trainingsuren om goed onder de knie te krijgen. De sporten beginnen hierbij ook in een kooi om ongeluk met omstanders tijdens de trainingen te voorkomen. Tijdens wedstrijden wordt daarom alleen door de echte toppers deze techniek toegepast. 

In welk land kent met boßeln

  • Duitsland
  • Spanje
  • Ierland
  • Nederland

Op welke onderdelen kan men de sport individueel beoefenen?

  • Veld, straat en zetten
  • boßeln, veld en zetten
  • road-bowling, veld en zetten
  • straat, veld en boßeln

Materialen

Gebruikte materialen

De kloot is een ronde bal die van verschillende materialen gemaakt kan zijn. Voor het klootschieten op het onderdeel veld is de kloot van hout gevuld met lood. Deze pillen worden door de assen van de kloot geboord en daarna gevuld.

Op straat varieert het material van houten ballen gevuld met lood naar massieve ijzeren ballen. Deze ijzeren kloot wordt door de Ieren gebruikt voor het road bowling. Deze kloot heeft een standaard gewicht van 800 gram.

In het kader van het bescherming van het milieu wordt bij de Nederlandse kampioenschappen het schieten met kloot van hout gevuld met lood niet meer toegestaan. In plaats daarvan wordt nu gegooid met kloot van kunstof zonder lood.

 

Bij internationale wedstrijden wordt het materiaal per onderdeel beschikbaar gesteld door de organisatie, zodat iedereen met hetzelfde materiaal gooit. Op het onderdeel veld is het een houten kloot met een diameter van 65 mm en een gewicht van 350 gram.

Voor het onderdeel straat wordt gebruikt gemaakt van een ijzeren kloot met een gewicht 800 gram (80 ounce).

Voor het zetten wordt het gebruikte materiaal bepaald door het geslacht en leeftijd van de deelnemers. Voor de junioren (jonger dan 18 jaar) is het gewicht 275 gram. Voor de vrouwen is het gewicht 375 gram en voor de mannen is het gewicht 475 gram. Er wordt hier gegooid met een houten bal gevuld met lood.

Wat is het gewicht van een kloot tijdens internationale wedstrijden op straat?

  • 700 gram
  • 800 gram
  • 600 gram
  • 900 gram