HC Verlichting

HC Verlichting en Revoluties

wetenschappers en verlichters

  • De Pool Copernicus beredeneert dat de aarde om de zon draait.
  • De Italiaan Galileo toont met telescopen aan de aarde om de zon draait en krijgt ruzie met de Kerk.
  • De Nederlander Spinoza beredeneert dat God niet de Schepper is, en ook geen invloed heeft op ons dagelijkse bestaan. Vanwege deze opvattingen moet Spinoza van de streng calvinistische regenten Amsterdam verlaten.
  • De Engelsman John Locke pleit voor een (sociaal)contract tussen overheid en burgers om rechten vast te leggen. Enkele jaren later zal de Engelse koning inderdaad the “Bill of Rights”, ondertekenen.
  • De Fransman Montesquieu verzet zich tegen de absolute macht van Lodewijk XV en stelt een machtenscheiding voor, waarbij uitvoerende, wetgevenede en rechtsprekende machten in handen zijn van verschillende politieke organen.
  • De Engelsman Adam Smith houdt aan het begin van de Industriële Revolutie in zijn boek over “the wealth of nations” een pleidooi voor het liberalisme.

Franse Revolutie - het begin

  • Ter voorbereiding van de Statenvergadering inventariseren afgevaardigden van de drie standen klachten en wensen en noteren deze in de Cahiers de Doléances.
  • Op verzoek van koning Lodewijk XVI vergadert de Staten-Generaal voor eerst weer sinds 1615.
  • Mede vanwege de stemprocedure verlaat de Derde Stand de Statenvergadering en richt een eigen Nationale Vergadering op.
  • De koning mobiliseert zijn leger en laat soldaten optrekken naar Parijs.
  • De Parijse bevolking is op zoek naar wapens en bestormt de Bastille.
  • De Parijse bevolking is woedend, gaat naar Versailles en eist dat de Nationale Vergadering en de koning maar Parijs verhuizen. Dat gebeurde.

Franse Revolutie - verloop

  • In Parijs bestormt een woedende menigte de Bastille, een gevangenis voor politieke tegenstanders van de koning en waar wapens liggen opgeslagen.
  • Uit angst voor nieuwe problemen keurt de koning alle besluiten van de Nationale Vergadering goed. De besluiten worden opgenomen in de eerste Franse grondwet.
  • Koning Lodewijk XVI zoekt buitenlandse steun, waarop Frankrijk de oorlog verklaart aan Oostenrijk, het geboorteland van koningin Marie Antoinette.
  • De Jacobijnen, de radicale revolutionaire stroming, grijpen de macht wat het begin aankondigt van de Tweede Revolutie.
  • Burger Louis Capet, de vroegere koning Lodewijk XVI, en zijn vrouw Marie Antoinette worden door het gekozen parlement ter dood veroordeeld en onder de guillotine onthoofd.
  • Met de onthoofding van Robespierre en andere radicale leiders komt er eind aan de Terreur en krijgen de gematigden, de Girondijnen, de macht.

Franse Revolutie – het einde en daarna

  • Napoleon grijpt de macht en kroont zichzelf tot keizer van Frankrijk. Even later worden broers van hem koning in Holland en Spanje.
  • Frankrijk verliest na Rusland ook de Slag bij Waterloo. De overwinnaars Pruisen, Engeland, Rusland en Oostenrijk maken een eind aan de heerschappij van Napoleon.
  • In Frankrijk wordt een familielid van de onthoofde Lodewijk XVI uit de Bourbon-dynastie tot koning gekroond.
  • Nadat de monarchie is hersteld treedt Frankrijk toe tot de Grote Alliantie, dat tot dat moment bestond uit Rusland, Oostenrijk, Pruisen en Engeland.
  • Op het Congres van Verona waar de situatie in Spanje op de agenda staat, blijkt dat de tijd van congressen voorbij is. Frankrijk besluit daarop eigenmachtig in te grijpen en herstelt de absolute macht van de Spaanse koning.
  • Het op het Congres van Wenen afgesproken Verenigd Koninkrijk van Nederland en België komt tot een eind als de Belgen kiezen voor onafhankelijkheid.

Revoluties 1815 - 1848

  • Liberale revolutionairen weten de macht van de Spaanse koning grondwettelijk in te perken, waarna de koning aan het Congres van Verona vraagt maatregelen te nemen.
  • In Parijs moet onder druk van revolutionaire opstandelingen koning Charles I van het huis Bourbon opstappen en wordt vervangen door Louis-Philippe van het huis Orléans.
  • Geïnspireerd door de juli-revolutie in Parijs roepen liberalen in Brussel op tot een opstand tegen de noordelijke Nederlanden.
  • De socialisten Marx en Engels schrijven het Communistisch Manifest, dat een inspiratiebron vormt voor Franse arbeiders in hun strijd tegen de monarchie.
  • In Nederland vraagt koning Willem II aan Thorbecke een liberale grondwet op te stellen en zo een revolutie te voorkomen. Na ondertekening wordt Nederland een volwaardige constitutionele monarchie.
  • In Frankfurt komt een gekozen parlement bijeen met afgevaardigden uit alle 40 onafhankelijke staatjes. Na aanvankelijke successen maakt de koning van Pruisen met geweld een einde aan de macht van het Frankfurter Parlement.