Reader:

In deze online-reader vind je de belangrijkste punten uit de modules kort samengevat. 

Zelfmoord komt vaker voor dan je denkt.

Zelfdoding: de feiten

Zelfdoding (in alle facetten) komt vaak voor. Iedere dag zijn er in Vlaanderen 3 mensen die sterven door zelfdoding (3 op de 4 zijn mannen) en minstens 10 keer zoveel zelfdodingspogingen (vooral vrouwen onder de 24 jaar). Daarnaast geeft 11.8% van de bevolking van 15 jaar en ouder aan dat ze minstens éénmaal tijdens hun leven ernstig aan zelfdoding hebben gedacht. 

De overgrote meerderheid (55-90%) van de mensen die gestorven zijn door zelfdoding, hadden vooraf signalen gegeven. Door hun doodswens ter sprake te brengen, trekken ze aan de alarmbel. Ingaan op deze signalen en de zelfdodingsgedachten bespreken is dan ook een belangrijke manier om aan suïcidepreventie te doen. Het negeren heeft vaak een averechts effect. Mensen negeren duwt hen namelijk nog verder in de eenzaamheid. 

Iedereen kan helpen

Aangezien heel wat mensen die aan zelfdoding denken op één of andere manier signalen uitzenden, kan iedereen een steentje bijdragen. Met andere woorden: suïcidepreventie belangt ons allen aan en kan gebeuren door iedereen

Een luisterend oor is misschien wel het effectiefste middel voor suïcidepreventie dat we kennen. Onderzoek onder mensen die op het punt hebben gestaan om suïcide te plegen, laat zien dat de beslissing om het toch niet te doen veelal voortkwam uit een begripvol gesprek met een andere persoon. 

Ook belangrijk om te weten is dat suïcidepreventie werkt! De wens om te sterven blijft namelijk sterk verbonden met de wens om te leven. Uit onderzoek is gebleken dat bij suïcidepogers op de Golden Gate Bridge in San Francisco bij wie de sprong is voorkomen, slechts 5 % later sterft door suïcide. Het is dus niet zo dat als mensen vandaag een poging willen ondernemen, dat dat morgen ook zo zal zijn. 

Speciaal voor online moderatoren

Als online moderator of forumbeheerder of… is het naast het letten op verbale signalen ook belangrijk om rekening te houden met foto’s. Uit onderzoek blijkt namelijk dat sommige foto’s drempelverlagend werken (en dus risicoverhogend is) bij het uitvoeren van een suïcidepoging. Meer informatie hierover kan je vinden bij de mediarichtlijnen over zelfdoding.

In ieder geval is het best dat dit soort drempelverlagende foto’s verwijderd worden. Uiteraard is de vrijheid van meningsuiting een basisrecht en foto’s vallen daar natuurlijk ook onder. In de ideale situatie motiveer je mensen best om zelf de foto te verwijderen, bijvoorbeeld door onderstaande tekst te posten: 

Hallo, Je hebt de vrijheid om afbeeldingen te kiezen die je zelf leuk of passend vindt. De afbeeldingen bij jouw profiel geven echter een eenzijdig beeld van zelfbeschadigend gedrag en zelfmoordgedrag. We weten dat foto's zoals deze kunnen shockeren of zelfs aanleiding geven tot kopiegedrag. Dat wil zeggen dat ze de zelfmoordgedachten van andere mensen zouden kunnen versterken. Daarom zouden we je willen vragen om deze beelden te verwijderen.

Meer informatie vind je altijd op de site Zelfmoord1813

Mensen die aan zelfdoding denken geven vooraf directe en indirecte signalen.

Signalen herkennen

Een belangrijke voorwaarde om zelfdoding bij suïcidale personen te voorkomen, is het herkennen van signalen zodat het suïcidaal proces tijdig kan worden gestopt. Het oppikken van signalen vormt de eerste stap in het op gang brengen van gepaste hulp. Het risico op suïcidaal gedrag wordt groter wanneer er meerdere signalen gedurende langere tijd zichtbaar zijn. Het alert zijn voor signalen betekent niet dat suïcidaal gedrag makkelijk te voorspellen is. Bovendien zijn de signalen soms erg onduidelijk. 

Hieronder vindt je een lijst van signalen : 

  • Expliciete dreigingen of gerelateerd gedrag: 
  • Dreigen om zichzelf te verminken of te doden 
  • (Toegang tot) methoden of middelen zoeken om zichzelf te doden
  •  Praten of schrijven over de dood, sterven of zelfmoord 

 

Waarschuwingssignalen

Andere waarschuwingssignalen zijn onder meer: 

  • Hopeloosheid

  • Woede, boosheid of wraakzucht 

  • Roekeloos gedrag (vb. gevaarlijk autorijden)

  • Gevoel vast te zitten, geen uitweg te weten 

  • Toenemend alcohol- of druggebruik 

  • Zich terugtrekken van familie, vrienden of de samenleving 

  • Angst, agitatie of slaapproblemen 

  • Sterke stemmingswisselingen 

  • Geen redenen zien om te leven, de zin van het leven niet zien 

 

Verbale uitdrukkingen

Een aantal verbale uitdrukkingen kunnen ook wijzen op de aanwezigheid van eventuele zelfdodingsgedachten: 

Ik ga zelfmoord plegen.

Ik wil dood.

Ik wil een einde aan mijn leven maken.

Mijn leven is zinloos.

Ik zie het niet meer zitten.

Ik ben een last voor jullie.

Ik heb mijn testament gemaakt.

 Het hoeft voor mij niet meer. 

 Van mij zal je geen last meer hebben.

Meer informatie vind je altijd op de site Zelfmoord1813

Gepast reageren houdt in dat de je een helpende reactie formuleert die de ernst van de problematiek erkent.

Gepast reageren

Een heel belangrijke eerste stap als je signalen van zelfdoding opmerkt, is het benoemen en bevragen van de zelfdodingsgedachten. 

Dit kan je bijvoorbeeld doen met deze zin: 

ik zie dat je schrijft dat je het allemaal niet meer ziet zitten en dat je er een einde aan wil maken, bedoel je dan ook dat je aan zelfmoord denkt?

Dit is uitermate belangrijk en je moet geen schrik hebben dat je hier iets fout mee doet (bijvoorbeeld mensen op ideeën brengt). Als je weet dat de andere persoon aan zelfdoding denkt, kan je veel beter gepast reageren en gepast doorverwijzen. 

 

Tips voor gepast reageren

Hieronder vind je enkele belangrijke tips om gepast te reageren op signalen van zelfdoding.

TIP 1: Herken signalen zoals als deze en neem ze ernstig: 

Ik zou voor altijd willen slapen.

Het hoeft allemaal niet meer.

TIP 2: Praat erover met de persoon die aan zelfdoding denkt

Als je zegt dat het niet meer hoeft, bedoel je dan dat je liever dood zou zijn...?

Ik hoor je zeggen dat je het leven beu bent, denk je soms ook aan zelfmoord?

TIP 3: Luister begripvol en doe niet bij een ander wat je voor jezelf ook niet aangenaam zou vinden.  

TIP 4: Blijf rustig en luister zonder te oordelen. Laat de persoon zijn of haar verhaal doen en toon begrip voor de gevoelens die hij of zij heeft. 

Ik krijg de indruk dat je je heel wanhopig voelt. Wat maakt dat je liever dood zou zijn?

TIP 5: Houd contact 

TIP 6: Moedig de persoon aan om contact te zoeken met gespecialiseerde hulp 

TIP 7: Zorg ook voor jezelf (ontspan, praat erover!)

 

 

Beter niet doen

We weten uit ervaring dat er ook zaken zijn die je beter niet doet wanneer je contact hebt met iemand die suicidaal is.

LIEVER NIET: De problemen minimaliseren 

Zo erg is het toch allemaal niet.

Het leven heeft toch nog genoeg te bieden.

LIEVER NIET: Onmiddellijke oplossingen aanreiken 

Ga er eens tussenuit, dan voel je je vast al een stuk beter.

LIEVER NIET: Het gedrag veroordelen of de persoon een schuldgevoel aanpraten 

Denk toch eens aan al de mensen die je achterlaat.

LIEVER NIET: Beloven dat je er met niemand anders over zal praten. 

LIEVER NIET: Beloven dat je alle problemen kan oplossen. 

Meer informatie vind je altijd op de site Zelfmoord1813

Doorverwijzen kan naar diensten die anoniem en gratis hulp aanbieden, ook online.

Doorverwijzen

Als je vermoedt dat iemand op een forum of blog aan zelfmoord denkt, is het nuttig de persoon aan te moedigen om contact te zoeken met professionele hulp

Dit is niet altijd gemakkelijk. Niet iedereen staat immers open voor zo’n doorverwijzing. Belangrijk is dus dat je ook voldoende tijd besteedt aan begrip en erkenning voor de suïcidale persoon. 

Je kan doorverwijzen naar...

Enkele organisaties naar waar je kan doorverwijzen zijn: 

De Zelfmoordlijn1813 

1813 is het noodnummer dat je dag en nacht kunt bellen, 7 dagen op 7, om te praten over je zelfmoordgedachten. De Zelfmoordlijn1813 is ook bereikbaar via chat (iedere avond tussen 19.00 uur en 21.30 uur) en e-mail via de www.zelfmoord1813.be 

De Zelfmoordlijn1813 richt zich op suïcidale personen, mensen die zich zorgen maken over iemand anders en nabestaanden van zelfdoding. 

Werkgroep Verder 

Werkgroep Verder is een organisatie die zich richt op nabestaanden van Zelfdoding. Zij richten ook een aantal gespreksgroepen in (ook online) waar lotgenoten met elkaar in contact kunnen komen. Meer info op www.zelfmoord1813.be 

CAW

Een Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (www.caw.be) is er voor mensen met vragen en problemen over welzijn: relaties, persoonlijke problemen, financiële of materiële problemen, vragen in verband met criminaliteit. De CAW zijn laagdrempelig en de eerste hulp is gratis en indien gewenst ook anoniem. Voor jongeren heb je ook een Jongeren Adviescentrum (www. JAC.be). 

In je eigen regio

Goed om weten is dat de sociale kaart een overzicht geeft van alle vormen van sociale en psychologische hulpverlening die in jouw gemeente of regio beschikbaar zijn. Meer info op www.socialekaart.be