April doet wat het wil

Het leuke  aan de Nederlandse taal is dat we veelvuldig gebruik kunnen maken van spreekwoorden, gezegden, uitspraken en on-liners (niet echt Nederlands..).

Zonder breedsprakig te zijn kun je daarmee met weinig woorden je punt duidelijk maken in voorkomende situaties, of je gedachten onder woorden brengen.

Maar stel je nu voor dat je van verre komt en iemand zegt tegen je: "Hij is met een kluitje het riet ingestuurd!". 'Kluitje' is al een woord dat nagenoeg alleen in dit gezegde wordt gebezigd -dus een vreemd in onbruik geraakt woord- en dan stuurt iemand een persoon ook nog eens het riet in terwijl hij/zij een kluitje moet vasthouden. Waarom? Wat is er in het riet? Wat doet dat kluitje? Wat gebeurt er dan met het kluitje in het riet, en met die persoon? Een niet-nederlandstalige leert het letterlijke van de taal. Het figuurlijke is weggelegd voor gevorderden.

Toch communiceren we in heel veel situaties niet-concreet. Letterlijk figuurlijk (...), maar ook gaan we er nog al een (onterecht!!) van uit dat de ander onze boodschap wel zal begrijpen.

"Hoe gaat het met je?" "Oh, goed hoor". Of "Alles goed?" "Ja, zeker, dank je". Nou, ik weet niet hoe het met jullie gesteld is, maar met mij gaat het zelden helemaal goed, gaat nooit ALLES goed.. Wat is dat dus met taal? We kunnen er alles mee, er is niets waar geen woord voor bestaat. En toch werpen we vaak een rookgordijn op. Bewust of onbewust.

In deze les ga je aan de slag met taal, Of taal je daar niet naar?

 

 

Tijdgebonden

Uit het jaar nul

Geschiedenis

Een van de studenten gaf laatst feedback: "Ja maar dit is een les maatschappijleer lijkt het wel, maar ik heb toch zorg en welzijn gekozen?".

En dan nu een les "Oud-Nederlands"??


Zoals in de inleiding al uiteengezet; taal is belangrijk, taal zorgt er voor dat je elkaar verstaat, begrijpt. Iemand met een mening of een persoon met een hulpvraag communiceert zelden direct en concreet. Iemand die zegt dat ' het goed gaat' bedoelt daarmee maar al te vaak 'ik vind het moeilijk (lastig) om mijn probleem (problemen) met je bespreekbaar te maken, ik hoop dat je doorvraagt.

We zijn gewend aan 'niet l#llen maar poetsen' en in menig opvoedsituatie is weinig of geen ruimte voor een goed en open gesprek. Helaas. 

Al van oudsher zijn mensen daarom ook meesters in het kort en bondig spuien van 'wijsheden'. Hoe korter je het (je boodschap) kunt formuleren des te kleiner de kans dat de ander er op zal ingaan. 

Vooral senioren gebruiken veelvuldig spreekwoorden en gezegden. Enerzijds omdat zij nog een meer klassieke opvoeding hebben genoten vaak (waarin Christelijke feestdagen belangrijke dagen waren) of zijn opgegroeid in een landelijke omgeving waarin het weer van veel invloed was op het dagelijks bestaan.

Werk je als professional met senioren dan ontkom je niet aan communicatie die deels zal verlopen via ' het spreekwoordelijke'. Verplaats je even naar je eigen jeugd ter oefening, en herinner je uitspraken van je grootouders. De kans is heel groot dat JIJ, als je eenmaal ook een respectabele leeftijd hebt gebruikt, 's ochtends een regenachtige aprildag ook zult beginnen met "Ach ja, April doet wat-ie wil".. Of misschien nu al wel :-)



  • Als de dagen lengen
    gaan de nachten strengen
  • In de korte maand regen
    is vette mest zegen
  • Op de lentedag de wind in noord
    dan blaast deze nog zeven weken voort
  • De huwelijkse staat is als April
    nu zo, dan storm, en dan weer alles stil
  • Pancras, Servaas en Bonifaas
    ze geven nog vorst helaas
  • Een wei die in juni nog niets geeft
    is het niet waard dat ze leeft
  • Mistsluiers in de vroege nacht geven
    julidagen in volle pracht
  • De eerste oogstweek is die heet
    een lange winter staat gereed
  • Komen de pluimen aan het riet
    bedenk het is nazomer en geniet
  • In wijnmaands zon
    kent de winter geen pardon
  • Houden de kraaien op Allerheiligen al school
    zorg dan voor hout en kool
  • Brengt Sint Nicolaas ijs
    dan brengt de Kerstman regen

Altijd is Kortjakje ziek. Een Oud-Hollands kinderliedje. Zomaar een liedje. Uhm.., nee, toch niet. Kortjakje was namelijk een meisje van lichte zeden. Het was dan oorspronkelijk ook geen kinderliedje zelfs :-) maar is dat later pas verworden.

De achterliggende betekenis van (kinder)liedjes

Ben je een beetje geschrokken van Kortjakje? Wist je dat toen je dat zong? Vast niet. Veel kinderliedjes kennen een onvermoede betekenis. 

Aan jou de opdracht om op zoek te gaan naar 10 'oude' kinderliedjes of versjes-verzen EN de oorspronkelijke tekstbetekenis.

Zoals bijvoorbeeld: Jan Huygen in de ton. Die ton was eigenlijk een zeeboei. En Jan, die verdwaalde op zee omdat de boei..


Sprookjes bestaan niet

Er was ooit eens

Betekenis

Een sprookje is een meestal kort, beschrijvend verhaal over één thema. Bij sprookjes kan onderscheid gemaakt worden tussen cultuursprookjes en volkssprookjes.

Cultuursprookjes zijn eigenlijk de meest recente sprookjes, de auteur is dan ook bekend. Daarentegen is bij volkssprookjes de auteur vaak niet bekend. Deze sprookjes zijn doorverteld door het volk, en gaan vaak over de verschillen tussen arm en rijk. Kenmerkend voor sprookjes is dat er altijd een moraal inzit, het gaat vaak over de strijd tussen goed en kwaad, waarin het goede wint. Daarnaast kan bijna alles in sprookjes;  mensen kunnen vliegen, bomen kunnen praten en vuur kan veranderen in water.  De verhaalfiguren die in sprookjes voorkomen zijn ook typerend van aard. Zo zijn er in veel sprookjes elfen, heksen, kabouters, draken, koninginnen, prinsessen en sprekende dieren te vinden. Deze verhaalfiguren hebben meestal ook nog een symbolische naam die het karakter van dit verhaalfiguur als het ware onderstrepen.

Veel sprookjes zijn dan ook niet bedacht als kinderverhaaltje-voor-het-slapen-gaan. Bepaald niet zelfs! Menig sprookje in haar oorspronkelijke betekenis riep op tot plicht en deugdzaamheid. En deed (je) dat niet dan volgde onheil en rampspoed. 


De betekenis heden ten dage?

Lees gerust een sprookje en heb er geen slapeloze nachten van. De kindvriendelijke versies zijn prima en ook daarin zit een verteerbare oproep tot moreel verantwoord gedrag verborgen. Toch is onze samenleving wel gestoeld op deze uitgangspunten. Hij die goed doet goed ontmoet. En zo niet? Dan volgt straf. Ook in je professionele omgeving werkt het nog vaak volgens dit principe: Beloning - Bestraffing. 

Maar stel jezelf eens de volgende vraag: Ben jij in staat om jezelf EN/OF een ander uit te nodigen tot het verrichten van het goede ZONDER een negatieve consequentie te verbinden aan falen (van jezelf en/of een ander)?


  • Roodkapje
    Van de vacht een bontjas
  • De kleine zeemeermin
    Stort zich in het schuim der zee
  • Rattenvanger van Hamelen
    Alleen de kreupele achterblijver overleeft
  • Doornroosje
    Bedrijft de liefde met het slapende lichaam
  • Repelsteeltje
    Scheurt zichzelf in twee
  • Assepoester
    Ze hakken een deel van hun voet af
  • Goudlokje
    Wordt door beren verscheurd
  • Hans en Grietje
    De keel van de duivel wordt doorgesneden
  • Bepaal uw sleutel…
    Bepaal uw antwoord…