Ziekteleer: Schildklieraandoeningen

Hypothyreoïdie

Hypothyreoïdie in het algemeen

Hypothyreoïdie is een tekort aan schildklierhormoon, dat leidt tot een verlaagd metabolisme. Meestal wordt een hypothyreoïdie veroorzaakt door onvoldoende hormoonsynthese of door resistentie. Bij kinderen leidt hypothyreoïdie tot groei- en ontwikkelingsvertraging.

Vaak voorkomende symptomen bij een hypothyreoïdie zijn traagheid, bradycardie, een oppervlakkige trage ademhaling en atherosclerose door hypercholesterolemie 

Inhoud zonder titel

Primaire hypothyreoïdie kan verschillende oorzaken hebben (primair = oorzaak ligt binnen de schildklier):

  1. Na behandeling voor een hyperthyreoïdie. Doordat de schildklier hierdoor te veel beschadigd is geraakt, worden er nu juist te weinig schildklierhormonen aangemaakt.
  2. Jodiumdeficiëntie, waardoor er een endemisch struma ontstaat. Door het tekort aan jodium kan thyreoglobuline niet worden gejodeerd en kunnen T4 en T3 dus niet worden gevormd.
  3. Ziekte van Hashimoto: de eerder genoemde auto-immuunreactie leidt tot destructie van schildklierweefsel, waardoor er uiteindelijk een tekort ontstaat aan de productie van schildklierhormonen. 

Inhoud zonder titel

4. Postpartumthyreoïditis: autoimmuunthyreoïditis binnen 1 jaar post partum. Door de zwangerschap kan er een thyreoïditis ontstaan.

5. Een jodiumovermaat. Het Wolff-Chaikoff-effect: door een acute jodiumovermaat ontstaat er een tijdelijke remming van de schildklierhormoonsynthese. Ook door een langdurige overmaat kan er een hypothreoïdie ontstaan.

6. Medicamenteuze oorzaak door lithium, interferon of amiodaron die de schildklierfunctie verstoren.

Bij al deze vormen van primaire hypothreoïdie is er sprake van een verlaagde FT4 concentratie en een verhoogde TSH concentratie.

Inhoud zonder titel

Door beschadiging van de hypofyse kan er een tekort aan TSH ontstaan, wat leidt tot een secundaire hypothyreoïdie. Secundair geeft aan dat de oorzaak van de hypothyreoïdie buiten de schildklier zelf ligt.

Bij secundaire hypothyreoïdie is er sprake van een verlaagde FT4 en TSH concentraties.

Fill in the blanks vraag zonder titel

Bij een primaire hypothyreoïdie is er altijd sprake van  en  

Bij een secundaire hypothyreoïdie is er altijd sprake van 
en 

Hyperthyreoïdie

Inhoud zonder titel

Hyperthyreoïdie is een staat waarin er sprake is van een verhoogd schildklierhormooneffect. Deze overmaat van schildklierhormoon heeft verschillende mogelijke gevolgen. Een paar voorbeelden zijn vermagering, hartkloppingen, tremor en dyspnoe.

Er zijn verschillende oorzaken voor hyperthyreoïdie, waarvan er enkele zullen worden behandeld:

  1. Ziekte van Graves-Basedow. 60% van de Nederlandse hyperthyreoïdie gevallen.  Het is een auto-immuunziekte die veroorzaakt wordt door thyreoïd stimulerende immuunglobulines (TSI). Deze antillichamen stimuleren de schildklier tot een hogere productie van schildklierhormonen. Deze ziekte kan onder andere een struma veroorzaken, de ogen aantasten en voor oedemen zorgen.
  2. Toxisch adenoom/multinodulair struma. De oorzaak hiervan is nog onbekend. In dit geval zijn de noduli in de schildklier hyperactief en wordt de TSH-afgifte van de hypofyse geremd. 

Inhoud zonder titel

3. Ziekte van De Quervain: een (vaak pijnlijke) subacute thyreoïditis, die zeer waarschijnlijk door een virale infectie wordt veroorzaakt. Door de infectie wordt schildklierweefsel kapot gemaakt waardoor de schildklierhormonen uit de follikels barsten. Dit veroorzaakt een tijdelijke acture hyperthyreoïdie, die in de loop der tijd overgaat in een hypothyreoïdie.

4. Ziekte van Hashimoto: een chronische auto-immuunthyreoïditis, die eerst tot een hyperthyreoïdie leidt en later overgaat in een hypothyreoïdie door destructie van schildklierweefsel. De ontsteking wordt veroorzaakt door auto-antistoffen tegen thyreoperoxidase (anti-TPO, vaak) of thyreoglobuline (anti-TG, soms). 

Inhoud zonder titel

Bij al deze schildklieraandoeningen is er sprake van een verhoogde concentratie FT4 en een verlaagd gehalte TSH.

Daarnaast kan hyperthyreoïdie ook sporadisch ontstaan door een hypofyseadenoom, waarbij er sprake is van een sterk verhoogde TSH afgifte van de hypofyse, waardoor de secretie van schildklierhormonen gestimuleerd wordt. In deze gevallen zijn zowel de concentratie FT4 als die van TSH verhoogd.

Bij welke van deze aandoeningen is er sprake van een auto-immuunreactie?

  • Ziekte van Graves-Basedow
  • Toxisch adenoom/multinodulair struma
  • Ziekte van De Quervain
  • Ziekte van Hashimoto

Schildklieraandoeningen in het algemeen

Inhoud zonder titel

In Nederland is de prevalentie van schildklieraandoeningen 0,6% onder de mannen en 2,4% onder de vrouwen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen morfologische afwijkingen (struma’s en nodi) en functionele afwijkingen (hypo-, hyperthyreoïdie en thyreoïditis).

Voor de synthese van T3 en T4 is een dagelijkse inname van 60 microgram jodide essentieel. In Nederland wordt jodium toegevoegd aan keukenzout en krijgt de gemiddelde Nederlander ca. 100 microgram jodide per dag binnen. Wanneer er sprake is van een jodiumdeficiëntie kan er de schildklier vergroot raken: een (endemisch) struma.

Ook bij een chronische overmaat jodium (1 mg/dag) kan er een struma ontstaan. 

Wat is de aanbevolen dagelijkse inname jodide?

  • 100 microgram jodide
  • 60 microgram jodide
  • 1 milligram jodide