Basiscursus infectiepreventie

In deze basiscursus Infectiepreventie leer je wat belangrijk is om te weten en te doen voor algemene infectiepreventie.

De onderwerpen zijn gebaseerd op richtlijnen die vastgesteld zijn in de infectiecommissie. De richtlijnen zijn te vinden op het Intranet van Rijndam onder de wegwijzer - infectiepreventie. 

De module wordt afgesloten met een online toets. 

Heb je vragen over de inhoud? Mail deze dan naar: [email protected]

Micro-organismen

Het belang van infectiepreventie

Het belang van infectiepreventie

In het revalidatiecentrum bevinden zich veel patiënten bij elkaar, wat een grote kans geeft op het verspreiden van bacteriën. De patiënten hebben vaak een verminderde weerstand en zijn dan vatbaar voor ontstekingen en ziektes. Preventie is daarom erg belangrijk!

Richtlijnen

De Gezondheidsraad eist dat elke afdeling aan infectiepreventie doet.

De Werkgroep Infectiepreventie (WIP) heeft voor Rijndam richtlijnen opgesteld. Deze zijn gebaseerd op landelijk beleid, daar mag je niet zomaar van afwijken. 


Het verschil tussen bacteriën en virussen

Het verschil tussen een bacterie en een virus

Bacteriën, virussen en schimmels worden micro-organismen genoemd, omdat deze organismen alleen met een microscoop zichtbaar gemaakt kunnen worden. Deze micro-organismen zijn overal, op materialen, in de natuur, in voedsel. Iedereen draagt micro-organismen bij zich, in en op je lichaam. Van de meeste word je niet ziek. Je hebt er wel altijd mee te maken, zeker als je werkt in een omgeving waar mensen verblijven met minder weerstand. Zij kunnen er wel ziek van worden of ontstekingen krijgen. Preventie is dus erg belangrijk!

In deze video wordt het verschil tussen een bacterie en een virus uitgelegd, bekijk deze voor je verder gaat met de cursus. 


 

 

 

Micro-organismen kunnen zich op verschillende manieren verspreiden:

  • door direct contact: zoals de handen van verpleegkundigen en artsen 
  • door indirect contact: zoals hulpmiddelen die gebruikt worden
  • door druppeltjes: zoals niezen of hoesten 

  • door stofdeeltjes via de lucht

  • door water

  • door stofresten: bijvoorbeeld in niet schoongehouden ruimtes

  • door voedsel: bijvoorbeeld door met ongewassen handen eten klaar te maken of op te eten

  • door lichaamsvloeistoffen: zoals bloed en urine

 

Richtlijnen infectiepreventie

Het is belangrijk dat je de richtlijnen kunt vinden op het Intranet van Rijndam. Zoek ze op onder de wegwijzer - infectiepreventie. Gevonden?

Hoe verspreiden micro-organismen zich?

  • Zij laten zich verplaatsen
  • Zij hebben daar zweepstaartjes (flagellen) voor
  • Zij hoeven zich niet te verplaatsen, overal zijn immers bacteriën
  • Zij springen op een geschikte gastheer

Wat is de meest voorkomende verspreidingsweg van micro-organismen?

  • Via Handen
  • Via voorwerpen
  • Via lucht en water
  • Via bezoek
  • Via voedsel

Persoonlijke hygiëne

Persoonlijke hygiëne: kleding

Belangrijke kledingvoorschriften:

  • Zorg voor korte nagels, houd je nagels schoon en vrij van nagellak
  • Zorg voor schoon haar en als je lang haar hebt, steek het op of bindt het samen
  • Draag geen sieraden en horloge aan je handen en polsen
  • Draag geen lange kettingen en oorbellen.  Onder je dienstkleding mag je wel een ketting dragen

Hoe vaak je je handen ook wast, de foto hiernaast laat zien hoeveel bacteriën er aan je sieraden zitten....

Sieraden na een nacht op kweek..... 

Algemene voorzorgsmaatregelen

Algemene voorzorgsmaatregelen:

  • Draag elke dag schone werkkleding. Indien van toepassing, draag ook elke dag een schone hoofddoek 
  • Hoesten, niezen en neus snuiten in papieren zakdoekje dat je daarna meteen weggooit
  • Heb je zelf een infectie? Denk aan 

    griep, aanhoudende diarree, TBC,

     waterpokken, mazelen, koortslip. 

    Meld het meteen bij je leidinggevende 

  

Als je het koud hebt, mag je over je dienstkleding een vest met korte mouwen dragen?

  • Niet
  • Wel

Als je het koud hebt, mag je dan onder je dienstkleding een shirt met lange mouwen dragen?

  • Nee
  • Ja

Als je een vroege dienst hebt, mag je dan thuis alvast je dienstkleding aantrekken?

  • Nee
  • Ja

Mag je een hoofddoek dragen als je dat wilt?

  • Ja
  • Nee

Handhygiene

Waarom is handhygiene zo belangrijk?

Waarom is handhygiene zo belangrijk?

Het schiet er bij in. We gunnen onszelf de tijd niet. Maar we kunnen het niet vaak genoeg zeggen: handhygiëne is het allerbelangrijkste als het gaat om voorkomen van besmetting met ziektekiemen. Om dus de overdracht van micro-organismen naar patiënten en materialen te voorkomen. Dit betekent je handen reinigen op de juiste manier en op de juiste momenten.

Bijna elk objectoppervlak bevat bacteriën. Denk aan:

  • deurklinken en knoppen
  • handgrepen van kranen
  • papieren handdoeken en dispensers in toiletten
  • leuningen van trappen
  • liftknoppen
  • mobiele telefoons
  • papiergeld, munten, betaalkaarten
  • toetsenborden
  • lichtschakelaars
  • speelgoed


Leuk weetje: Sinds 2008 wordt er elk jaar op 15 oktober een "Global Handwashing Day" gehouden.

Stagiaire Kimberly en verpleegkundige Marion verzorgen samen mevrouw Benaissa, die revalideert na een onderbeenamputatie.

  • Nee, daar is Marion zelf verantwoordelijk voor. Het is in de praktijk belangrijk dat er op een afdeling een aanspreekcultuur heerst, waarbij iemand die infectiepreventiemaatregelen niet of niet correct uitvoert hierop direct wordt aangesproken, ongeacht functieverschil en dergelijke.
  • Nee, een stagiaire behoort een gediplomeerd verpleegkundige niet te corrigeren. Het is in de praktijk belangrijk dat er op een afdeling een aanspreekcultuur heerst, waarbij iemand die infectiepreventiemaatregelen niet of niet correct uitvoert hierop direct wordt aangesproken, ongeacht functieverschil en dergelijke.
  • Ja, dat getuigt van een professionele beroepshouding.
Ze hebben mevrouw Benaissa geholpen op de postoel en gaan nu de bovenbeenstomp zwachtelen. Het valt Kimberly op dat Marion geen handhygiene toepast tussen deze twee handelingen in. Moet Kimberly Marion erop wijzen dat handhygiene nodig is?

Handen wassen of handen desinfecteren?

  • Handen desinfecteren heeft de voorkeur boven handen wassen. Tenzij je handen zichtbaar vuil of plakkerig zijn. Als je naar het toilet bent geweest, was je je handen met water en zeep.
  • Handen wassen is minder belastend voor je handen dan desinfecteren. Als je handen plakkerig aanvoelen, desinfecteer ze dan.
Dit zijn twee verschillende handelingen. Welk van onderstaande uitspraken is waar:

Een korte uitleg over wassen en desinfecteren

Wassen (met water en zeep)

  • Bij zichtbare verontreiniging
  • Na een toiletbezoek
  • Na contact met lichaamsvloeistoffen
  • Bij micro-organismen die resistent zijn voor handalcohol (Norovirus en Clostridium bacterie)

Desinfecteren (met handalcohol)

  • In alle andere gevallen

Als er nog zeep aan je handen zit, wat doe je dan?

  • Dan spoel je ze nog een keer goed af.
  • Dan verwijder je de zeep tijdens het handen afdrogen.
  • Dan laat je je handen opdrogen. De zeep verdwijnt wel.

Hoe was je je handen?

Hoe was je op de juiste manier je handen?

Als je bij het wassen van je handen een vaste volgorde aanhoudt, dan sla je geen stappen over. In dit filmpje zie je welke stappen belangrijk zijn.

 

Handen desinfecteren - 6 stappen

Handen goed desinfecteren doe je door de volgende zes stappen te volgen. 


  1. Wrijf je handen over elkaar
  2. Wrijf goed tussen de vingers, doe dit bij beide handen en  wrijf ook over de handruggen
  3. Haak je twee vuisten in elkaar
  4. Wrijf je duimen goed in
  5. Wrijf je nagels en vingertoppen in de handpalmen heen en weer
  6. Vergeet je polsen niet!


Je hebt ze wellicht al eerder geleerd. Doe de bewegingen nu een paar keer 'droog' na. Dat helpt voor een volgende keer in het werk.

In dit filmpje zie je ook nog een keer hoe de zes stappen werken.

 

Zou jij hier wel of geen handhygiene toepassen?

  • Wel
  • Geen
Stel... verpleegkundige Mijke komt 's ochtends bij mevrouw Breeschoten op de kamer. Ze wekt mevrouw en geeft haar tijd om wakker te worden. Ze brengt de postoel naar de spoelkeuken en leegt de po. Dan gaat ze weer naar mevrouw Breeschoten om haar te helpen met de lichamelijke verzorging. Moet Mijke wel of geen handhygiene toepassen, voordat ze mevrouw Breeschoten helpt?

5 momenten voor handhygiene

5 momenten voor handhygiene.

Wanneer is het nu echt belangrijk om je handen te wassen of te desinfecteren? Er zijn 'vijf momenten voor handen reinigen'. Dat zijn:


  1. voordat je een patiënt aanraakt.
  2. voor een aseptische (schone) handeling.
  3. na mogelijke blootstelling aan lichaamsmaterialen en vloeistoffen 
  4. na fysiek patiëntencontact 
  5. na fysiek contact met de omgeving van de patiënt.


Neem eens een situatie uit je werk van vanmorgen of gisteren in gedachten. Welk van deze vijf momenten ben je daarin tegengekomen? En hoe heb je daarin handhygiene toegepast?

Hoe handel jij in de praktijk?

Er volgen nu vier situaties die je in je praktijk tegen kunt komen. 

Hoe zou jij handelen? 

Pas je wel of niet handhygiene toe?

De verpleegkundige maakt het nachtkastje schoon en verlaat daarna de kamer. Moet je handhygiene toepassen?

  • Ja
  • Nee

De verpleegkundige heeft de handen gedesinfecteerd, voert een controle uit van het infuusverband en helpt dezelfde patient met het aantrekken van zijn kamerjas.

  • Ja
  • Nee
Moet de verpleegkundige tussen deze situaties handhygiene toepassen?

De verpleegkundige heeft de handen gedesinfecteerd, hangt spoelvloeistof aan en stelt vervolgens de infuuspomp in.

  • Ja
  • Nee
Moet de verpleegkundige tussen deze twee situaties handhygiene toepassen?

De arts meet de bloeddruk van de patient en maakt daarna een injectie klaar.

  • Ja
  • Nee
Moet je tussen deze twee situaties je handen desinfecteren?

Dragen van handschoenen

Wanneer draag je handschoenen?

Want dat kan natuurlijk ook. In de volgende vier situaties is dat noodzakelijk:

  1. Bij (mogelijk) contact met lichaamsvloeistoffen (bloed, ontlasting, urine)
  2. Bij schoonmaken van sanitair
  3. Bij het behandelen van wondjes, kloofjes en eczeem
  4. Bij desinfecteren

Moet handhygiëne na het dragen van handschoenen plaatsvinden?

  • Ja, tijdens het uittrekken kunnen handen gecontamineerd (besmet) raken
  • Nee, handhygiëne vindt alleen plaats wanneer er géén handschoenen gedragen worden
  • Nee, het is overbodig; je draagt immers handschoenen

Reinigen en desinfecteren

Wat is reinigen en desinfecteren?

Reinigen

 Reinigen is het verwijderen van zichtbaar vuil en (on)zichtbaar organisch materiaal

Desinfecteren

Desinfecteren is het doden van micro-organismen met 

  • Alcohol 70%  voor kleine oppervlakken of om materiaal in onder te dompelen. 
  • Chloor voor grote oppervlakken zoals de vloer.

Goed desinfecteren

Chlooroplossingen maak je door de chloortablet op te lossen in een klein laagje lauw warm water  op. Vul dit kleine laagje aan met koud water tot de juiste hoeveelheid.

De juiste hoeveelheden zijn:

• Chloor 250 ppm voor grote oppervlakten en eindschoonmaak isolatie: 1 tablet in 6 liter water

 •Chloor 1000 ppm wanneer er bloed in het gemorste materiaal aanwezig was en bij “noro-virus en Clostridium difficile” : 1 tablet in 1,5 liter water


Goed reinigen van materialen

Droog reinigen: 

  • Stofwissen 
  • Stofzuigen met een stofzuiger 


Nat reinigen: 

  • Gebruik disposable microvezeldoekjes 
  • Bij aangehecht vuil: nat reinigen met microvezelmethode 
  • Gebruik klam-vochtige microvezeldoekjes zonder reinigingsmiddel 
  • Reinigen onder te hoge druk vermijden

Reinigen van medische apparatuur en hulpmiddelen

Wanneer een medisch apparaat of hulpmiddel in contact komt met de patiënt of lichaamsvloeistoffen dan moet gereinigd en/of gedesinfecteerd worden. Hiervoor gelden de volgende regels:

 •Bij contact met lichaamsvloeistoffen: direct reinigen en desinfecteren 

•Bij contact met niet-intacte huid of slijmvliezen: reinigen en desinfecteren 

•Bij contact met intacte huid: reinigen 

•Niet in contact met de huid: periodiek reinigen volgens de richtlijn. Dit periodiek reinigen moet vastgelegd worden in een logboek.

 •Instrumentaria en re-usable medische hulpmiddelen: volgens voorschrift fabrikant

Goed reinigen van vloeren


Wat is de beste wijze voor het reinigen van materialen?

  • Klamvochtige microvezeldoek
  • Allesreiniger en vaatdoekje
  • Alcohol 70%
  • Chloor 1000ppm

Wat doe je met gebruikt instrumentarium dat in aanraking is geweest met intact slijmvlies?

  • Reinigen en desinfecteren
  • Reinigen
  • Aan de patiënt meegeven om zelf thuis te reinigen
  • Reinigen en steriliseren

Logboek op de afdeling

Logboek op de afdeling

In het revalidatiecentrum wordt schoongemaakt door medewerkers van het schoonmaakbedrijf. Daarnaast wordt op de afdeling schoongemaakt  door medewerkers van de afdeling. Op iedere afdeling is een logboek aanwezig.  In het logboek staat het volgende beschreven:

 •Om welke ruimte gaat het: groepsruimte, keuken, .....? 

•Wat wordt er schoongemaakt:  vloer, tafel, kraan, .....?

•Waarmee wordt schoongemaakt: welke middelen en materialen? 

•Hoe vaak wordt wat schoongemaakt? 

In het logboek zijn zitten lijsten waarop  kan worden afgetekend. Raadpleeg de richtlijn!! 


Opdracht: zoek het logboek op de afdeling op en lees het door. Als er zaken in staan die je niet begrijpt, stel je vragen dan per mail aan de ziekenhuishygiënisten: [email protected]