Zij vertrouwen de supermarkt niet meer 28-09-2016

In deze les een inkijk in maatschappelijke initiatieven die te scharen zijn onder het thema

'Dan doen we het voortaan wel zelf'.

'Oh, zeker vanwege die marktwerking in de zorg waarover zoveel discussie is?' Neen. Want marktwerking in de zorg is geen maatschappelijk initiatief (op zich), maar een uitkomst van vooral politieke keuzes. En of je het nu eens bent of niet met marktwerking in de zorg; de afgelopen 2 decennia hebben we daar ook zelf op aangestuurd als kiesgerechtigden (want de politiek kiest niet zichzelf maar wordt gekozen immers).

een misplaatst voorbeeld

Een tandartsenpraktijk die haar clienten behalve reguliere tandzorg ook whitening aanbiedt. Is dat marktwerking in de zorg? Hmm: nee. Wittere tanden zijn vooral een topic vanwege MARKETING. En nu willen we allemaal de witste tanden. Een orthodontist die gebitten helpt herstellen, is dat marktwerking? Ooorspronkelijk helpt een orthodontist  mensen met gebitschade. Verzekerd en wel. Maar de trend is dat elk gebit 'spik en span' moet zijn. En dus zie je steeds meer kinderen op steeds jongere leeftijd met een beugel. Alles moet steeds meer perfect zijn aan mensen, alles moet steeds meer perfect zijn van mensen. Een gebit dat vanwege schade door een valpartij hersteld moet worden is verzekerde zorg, maar een gebit dat slechts hoeft te worden verfraaid is onverzekerde zorg.

Een denkrimpel wordt weggepoetst met een botox-spuitje, de markt vraagt, de markt biedt. Senioriteit moet niet zichtbaar worden, forever young!

Deze module gaat juist over eigen initiatief van mensen waarbij dat eigen initiatief er op gericht is om zichzelf of een ander (verder) op weg te helpen.

Dit initiatief bij mensen ontstaat omdat ze

- soms wel moeten, bijvoorbeeld omdat een overheidstaak wegvalt

- maar ook omdat (steeds meer) mensen nieuwe kansen zien, mogelijkheden hebben om voor zichzelf en voor anderen te werken aan 'een betere wereld'.

- soms gaat het daarbij om mensen die vanwege hun professie & beroep zelf (eigenhandig) een ontwikkeling voorzien en vanuit hun beroepsmatige bezigheden zelfstandig 'iets nieuws starten'

- maar het komt ook regelmatig voor dat amateurs 'iets' starten, en niet zelden zelfs volledig onverwacht of onvoorzien. Uit samen koken vormt zich een kookgroepje en vervolgens ontwikkelt zich daaruit stilletjes een buurtmaaltijdservice voor senioren "want we hadden steeds wat eten over en dat brachten we dan naar de overbuurman want die woont al zo alleen sinds zijn vrouw is overleden".

Onder amateur verstaan we hier een persoon die een activiteit als niet-professional uitoefent. Dat KAN dus wel iemand zijn die een activiteit uitoefent waarvoor hij/zij wel is opgeleid, maar die de persoon uitsluitend op persoonlijke titel beoefent.  Bijvoorbeeld een afgestudeerd levensmiddelentechnoloog die bij Unox onderzoek doet naar een verbeterd vetpercentage in rookworsten doet dat als professional. Maar diezelfde persoon kan ook als hobby bijen houden en honing 'maken'. Zijn hobby beoefent hij als amateur (zelfs als hij deze hobby zeer professioneel aanpakt).

In het domein van Zorg, welzijn en maatschappij kennen we talloze voorbeelden van eigen initiatief zoals de maaltijdservice uit het voorbeeld hierboven.

Ooit was er een overheidscampagne van SIRE  met een titel die precies past bij het thema van deze module:

"De maatschappij, dat ben je zelf"

SIRE richt zich in haar campagnes op maatschappelijke trends, vooral waar het betreft gedrag van mensen en in het bijzonder op het ombuigen van gedrag van mensen. Als professional in zorg en welzijn is SIRE een aanrader om 'te volgen'. Als je het linkje opvolgt lees je meer over SIRE en kun je even door voorbije campagnes scrollen.

Je zou kunnen zeggen: SIRE levert je een mooi chronologisch beeld van maatschappelijke trends in de voorbije decennia. Aanrader.

Koppeling

Veel initiatief 1. ontstaat op het grensvlak van particulier initiatief enerzijds en een professionele omgeving anderzijds of 2. zij vinden elkaar in hun doelstelling. In de praktijk blijken dit tegenwoordig ijzersterke combinaties.

Bijvoorbeeld:

Even terug naar het voorbeeld van de buurtmaaltijdvoorziening.

Als je samen met een groepje kookt in je keuken dan doe je dat gewoon. Als je een restje vervolgens naar de overbuurman brengt dan doe je dat gewoon. Maar als dat uitgroeit naar een georganiseerde bezigheid dan doe je dat misschien nog wel gewoon, maar MAG dat niet zomaar meer. En KAN dat niet zomaar meer.

Het MAG niet zomaar meer omdat je hobby een professioneel karakter krijgt (ook al doe je het als amateur-vrijwilliger). Je moet bijvoorbeeld gaan voldoen aan eisen mbt HACCP (hygiene-eisen), maar jouw keuken voldoet zeker niet aan die regelgeving.

Het KAN niet zomaar meer. Voor een groepje koken in jouw keuken lukt nog wel. Maar een complete maaltijd voor pak 'm beet 23 buurtsenioren? Dat past echt niet meer in je pannenset en op je kookplaat..

WAT NU?

Veel keukens van instellingen zijn WEL goedgekeurd volgens HACCP-normen. Maar tegelijkertijd worden veel van die keukens niet meer gebruikt omdat de maatijdvoorziening is uitbesteedt of omdat op dat  activiteitencentrum de kookactiviteit is vervangen door andere bezigheden met/voor clienten.

Daarnaast, een dagactiviteitencentrum is OVERDAG in vol bedrijf, maar staat na 16:00 uur leeg als clienten en medewerkers naar huis zijn. Daar staat die mooie keuken dan 'te staan', terwijl jij tegelijkertijd in je eigen keukentje staat te worstelen met te weinig keukencapaciteit.

Alleen al om PRAKTISCHE reden is 1 plus 1 dan 3 en veel oplossingen worden daarin dan ook gevonden.

Maar er is ook een INHOUDELIJKE motivering. Veel instellingen proberen met hun clienten en activiteiten een link te leggen naar 'in & met' de maatschappij.  In het AC (activiteitencentrum) wordt dan 's avonds de keuken gebruikt door vrijwilligers voor het koken van maaltijden voor buurtsenioren terwijl een aantal clienten van de instelling daarbij assisteren.

ALLE partijen (de vrijwilligers-hobbykoks, clienten, de instelling, buurtsenioren) in deze constructie hebben niet alleen zomaar een voordeel, maar ook een belang dat het initiatief/activiteit voor langere tijd een kans heeft. 

De activiteit en de constructie die is gevonden in dit voorbeeld is gebaseerd op: 'Vrijwilig, maar niet vrijblijvend'. Alle betrokkenen hebben niet alleen een belang, maar zijn ook een 'verplichting' met elkaar aangegaan, want de een-rekent-op-de-ander en de-een-kan-niet-zonder-de-ander.

 

1. (In) Beweging

Inleiding

In deze les een inkijk in maatschappelijke initiatieven die te scharen zijn onder het thema

'Dan doen we het voortaan wel zelf'.

'Oh, zeker vanwege die marktwerking in de zorg waarover zoveel discussie is?' Neen. Want marktwerking in de zorg is geen maatschappelijk initiatief (op zich), maar een uitkomst van vooral politieke keuzes. En of je het nu eens bent of niet met marktwerking in de zorg; de afgelopen 2 decennia hebben we daar ook zelf op aangestuurd als kiesgerechtigden (want de politiek kiest niet zichzelf maar wordt gekozen immers).

een misplaatst voorbeeld

Een tandartsenpraktijk die haar clienten behalve reguliere tandzorg ook whitening aanbiedt. Is dat marktwerking in de zorg? Hmm: nee. Wittere tanden zijn vooral een topic vanwege MARKETING. En nu willen we allemaal de witste tanden. Een orthodontist die gebitten helpt herstellen, is dat marktwerking? Ooorspronkelijk helpt een orthodontist  mensen met gebitschade. Verzekerd en wel. Maar de trend is dat elk gebit 'spik en span' moet zijn. En dus zie je steeds meer kinderen op steeds jongere leeftijd met een beugel. Alles moet steeds meer perfect zijn aan mensen, alles moet steeds meer perfect zijn van mensen. Een gebit dat vanwege schade door een valpartij hersteld moet worden is verzekerde zorg, maar een gebit dat slechts hoeft te worden verfraaid is onverzekerde zorg.

Een denkrimpel wordt weggepoetst met een botox-spuitje, de markt vraagt, de markt biedt. Senioriteit moet niet zichtbaar worden, forever young!

Deze module gaat juist over eigen initiatief van mensen waarbij dat eigen initiatief er op gericht is om zichzelf of een ander (verder) op weg te helpen.

Dit initiatief bij mensen ontstaat omdat ze

- soms wel moeten, bijvoorbeeld omdat een overheidstaak wegvalt

- maar ook omdat (steeds meer) mensen nieuwe kansen zien, mogelijkheden hebben om voor zichzelf en voor anderen te werken aan 'een betere wereld'.

- soms gaat het daarbij om mensen die vanwege hun professie & beroep zelf (eigenhandig) een ontwikkeling voorzien en vanuit hun beroepsmatige bezigheden zelfstandig 'iets nieuws starten'

- maar het komt ook regelmatig voor dat amateurs 'iets' starten, en niet zelden zelfs volledig onverwacht of onvoorzien. Uit samen koken vormt zich een kookgroepje en vervolgens ontwikkelt zich daaruit stilletjes een buurtmaaltijdservice voor senioren "want we hadden steeds wat eten over en dat brachten we dan naar de overbuurman want die woont al zo alleen sinds zijn vrouw is overleden".

Onder amateur verstaan we hier een persoon die een activiteit als niet-professional uitoefent. Dat KAN dus wel iemand zijn die een activiteit uitoefent waarvoor hij/zij wel is opgeleid, maar die de persoon uitsluitend op persoonlijke titel beoefent.  Bijvoorbeeld een afgestudeerd levensmiddelentechnoloog die bij Unox onderzoek doet naar een verbeterd vetpercentage in rookworsten doet dat als professional. Maar diezelfde persoon kan ook als hobby bijen houden en honing 'maken'. Zijn hobby beoefent hij als amateur (zelfs als hij deze hobby zeer professioneel aanpakt).

In het domein van Zorg, welzijn en maatschappij kennen we talloze voorbeelden van eigen initiatief zoals de maaltijdservice uit het voorbeeld hierboven.

Ooit was er een overheidscampagne van SIRE  met een titel die precies past bij het thema van deze module:

"De maatschappij, dat ben je zelf"

SIRE richt zich in haar campagnes op maatschappelijke trends, vooral waar het betreft gedrag van mensen en in het bijzonder op het ombuigen van gedrag van mensen. Als professional in zorg en welzijn is SIRE een aanrader om 'te volgen'. Als je het linkje opvolgt lees je meer over SIRE en kun je even door voorbije campagnes scrollen.

Je zou kunnen zeggen: SIRE levert je een mooi chronologisch beeld van maatschappelijke trends in de voorbije decennia. Aanrader.

Koppeling

Veel initiatief 1. ontstaat op het grensvlak van particulier initiatief enerzijds en een professionele omgeving anderzijds of 2. zij vinden elkaar in hun doelstelling. In de praktijk blijken dit tegenwoordig ijzersterke combinaties.

Bijvoorbeeld:

Even terug naar het voorbeeld van de buurtmaaltijdvoorziening.

Als je samen met een groepje kookt in je keuken dan doe je dat gewoon. Als je een restje vervolgens naar de overbuurman brengt dan doe je dat gewoon. Maar als dat uitgroeit naar een georganiseerde bezigheid dan doe je dat misschien nog wel gewoon, maar MAG dat niet zomaar meer. En KAN dat niet zomaar meer.

Het MAG niet zomaar meer omdat je hobby een professioneel karakter krijgt (ook al doe je het als amateur-vrijwilliger). Je moet bijvoorbeeld gaan voldoen aan eisen mbt HACCP (hygiene-eisen), maar jouw keuken voldoet zeker niet aan die regelgeving.

Het KAN niet zomaar meer. Voor een groepje koken in jouw keuken lukt nog wel. Maar een complete maaltijd voor pak 'm beet 23 buurtsenioren? Dat past echt niet meer in je pannenset en op je kookplaat..

WAT NU?

Veel keukens van instellingen zijn WEL goedgekeurd volgens HACCP-normen. Maar tegelijkertijd worden veel van die keukens niet meer gebruikt omdat de maatijdvoorziening is uitbesteedt of omdat op dat  activiteitencentrum de kookactiviteit is vervangen door andere bezigheden met/voor clienten.

Daarnaast, een dagactiviteitencentrum is OVERDAG in vol bedrijf, maar staat na 16:00 uur leeg als clienten en medewerkers naar huis zijn. Daar staat die mooie keuken dan 'te staan', terwijl jij tegelijkertijd in je eigen keukentje staat te worstelen met te weinig keukencapaciteit.

Alleen al om PRAKTISCHE reden is 1 plus 1 dan 3 en veel oplossingen worden daarin dan ook gevonden.

Maar er is ook een INHOUDELIJKE motivering. Veel instellingen proberen met hun clienten en activiteiten een link te leggen naar 'in & met' de maatschappij.  In het AC (activiteitencentrum) wordt dan 's avonds de keuken gebruikt door vrijwilligers voor het koken van maaltijden voor buurtsenioren terwijl een aantal clienten van de instelling daarbij assisteren.

ALLE partijen (de vrijwilligers-hobbykoks, clienten, de instelling, buurtsenioren) in deze constructie hebben niet alleen zomaar een voordeel, maar ook een belang dat het initiatief/activiteit voor langere tijd een kans heeft. 

De activiteit en de constructie die is gevonden in dit voorbeeld is gebaseerd op: 'Vrijwilig, maar niet vrijblijvend'. Alle betrokkenen hebben niet alleen een belang, maar zijn ook een 'verplichting' met elkaar aangegaan, want de een-rekent-op-de-ander en de-een-kan-niet-zonder-de-ander.

 

Het collectiviteitsprincipe

 

Het collectiviteitsprincipe

Gezondheidszorg en Welzijn is lange tijd het exclusieve domein van onze overheid zijn geweest. Willem Drees 'Vadertje Staat' heeft na de Tweede Wereldoorlog met heel veel energie gewerkt om in Nederland een voor alle burgers een goede en toegankelijk ingerichte verzorgingsstaat in te richten. Nederland en haar burgers hadden veel puin te ruimen na de Tweede Wereldoorlog. Niet alleen moest er letterlijk veel herbouwd worden maar ook het hele sociale zekerheidsstelsel moest weer worden vormgegeven. Na de oorlog was er een groot saamhorigheidsgevoel, 'iedereen voor elkaar de schouders er onder', de wederopbouw beschouwde dan ook iedereen als iets van iedereen samen, door iedereen samen.

definitie

Een collectiviteit is een groep die dusdanig groot is, dat niet alle leden interactie met elkaar hebben, maar waarbij nog wel sprake is van gedeelde waarden, doelen en saamhorigheid.

Alle mensen hadden de ervaringen van de oorlog moeten doorstaan. En bijna iedereen was zich er van bewust dat deze oorlog onherstelbaar en onvoorstelbaar veel leed had gebracht, tijdens de oorlog, maar ook daarna.

 

 

 

 

Solidariteit

Solidariteit

Solidariteit verenigt zich op zwakte

Het is (dus) niet verwonderlijk dat na de oorlog het collectiviteitsprincipe opbloeide. 'Samen de schouders er onder', mensen waren zich er van doordrongen dat ze elkaar nodig hadden, want echt niemand bleek ongeschonden door WO2 heen gekomen. Behalve eigen leed was er natuurlijk het leed van mensen die tot doelgroepen behoorden die zichzelf niet konden redden. Dat maakte deze oorlog 'extra' indringend: Joden, zigeuners, gehandicapten, anders-sexuelen en andere populaties werden systematisch opgespoord en afgevoerd. Ondergronds verzet en stiekeme hulp hebben dat 'maar' mondjesmaat weten te voorkomen. Behalve de gemeenschappelijke wil om Nederland er weer bovenop te brengen was er ook een breed gedragen bewustzijn dat NIEMAND ooit nog mocht worden uitgesloten. Ons stelsel van sociale zekerheid ontstond en richtte zich ook nadrukkelijk op de zwakkeren in onze samenleving. Waarbij je 'zwak' mag interpreteren als: Mensen die niet (goed) voor zichzelf kunnen zorgen en/of mensen die tot de populaties behoorden die tijdens de oorlog werden opgejaagd en afgevoerd. Vandaar: Solidariteit richt zich op zwakte.

Teneinde er voor te zorgen dat mensen ook voor zichzelf zouden kunnen blijven zorgen richtte Drees zich vooral ook op het inrichten van een sociaal verzekeringsstelsel. Werknemers werden verzekerd, zowel TIJDENS en IN hun baan (ontslagbescherming bijvoorbeeld) maar ook NA hun baan, bijvoorbeeld met een werkloosheidsuitkering en pensioenopbouw. Ook werknemers werden zeker in die tijd nog gezien als 'zwakkeren in de samenleving die bescherming behoefden'. Daarnaast werden mensen verzekerd van zorg door het inrichten van een systeem van een centraal georganiseerde zorgwet en zorgverzekering waarin iedereen gelijkelijk toegang tot had; het 'Ziekenfonds'.

definitie

Solidariteit is het bewustzijn dat alhoewel individuen verschillende taken, interesses en waarden hebben, de orde en samenhang van de maatschappij afhangt van het elkaar kunnen vertrouwen voor het uitvoeren van die specifieke taken. Dit houdt in dat individuen inzien dat het verdedigen of het verder helpen van andermans belangen uiteindelijk in het belang van het individu zelf is.

 

Beweging naar loslaten en losmaken

We zijn anders gaan denken over solidariteit en collectiviteit.

Decennia lang heeft ons basissysteem van sociale zekerheid uitstekend gefunctioneerd en alom werd Nederland daarover geprezen zelfs. Terecht, het was ook een hele prestatie immers.

Maar ondanks 'het goede wat het bracht en brengt' zijn andere mechanismen boven komen drijven, zijn we anders gaan denken. We vinden over het algemeen nog steeds dat we goed voor anderen moeten zorgen. Maar we vinden tegenwoordig ook dat zorgen voor de ander niet ten koste mag gaan van zorgen voor 'mezelf'. Dus, de positie van een ander (de zwakkere) trekken we niet zozeer in twijfel, maar die van onszelf(!) wel degelijk.

bijvoorbeeld

Ons pensioenstelsel is nog steeds intact, maar staat onder druk. Mensen worden ouder maar stoppen eerder met werken EN er werken minder mensen. Enerzijds gaat de pensioenpremie (het maandelijkse bedrag dat je rechtstreeks op je loonstrookje ziet 'verdwijnen' richting pensioenpot omhoog terwijl de pensioenuitkering steeds verder omlaag gaat (het maandelijkse bedrag dat je krijgt uitgekeerd uit de pensioenpot als je de pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt als aanvulling op je AOW).

Daarnaast is het je mogelijk niet ontgaan dat sinds de beurscrisis begin 2000 ineens duidelijk is dat 'beleggen niet zonder risico is'. Pensioenbeheerders doen niet anders dan beleggen, het is namelijk hun enige mogelijkheid om de gezamenlijke pensioenpot op peil te houden..

Het resultaat is in elk geval dat mensen nu zelf op zoek gaan naar het veilig stellen van hun appeltje voor de dorst. Veel mensen hopen dat hun eigen huis meer waard wordt; dus dat men uit de 'overwaarde' bij verkoop van hun huis geld gaat overhouden als extraatje. Veel mensen sluiten ook aparte spaarplannen af, bij hun bank bijvoorbeeld, of bij tussenpersonen. Mensen zijn er dus niet meer gerust op dat het 'vanzelf' wel goed komt, dat Vadertje Staat nog voor hun zal en kan zorgen. "Ja, fijn hoor dat pensioen voor iedereen, maar wat kan/moet ik zelf erbij organiseren?

Waar het vroeger heel normaal werd gevonden om je pensioenpremie af te dragen (het collectiviteitsbeginsel) kijkt de jeugd daar nu echt anders naar. Steeds meer jongeren voelen er niets voor om een groot deel van hun inkomen af te moeten dragen voor iets waar ze later ZELF minder aan gaan overhouden. "Ja, ik werk ja, maar mijn hoge premie komt maar voor een klein deel mezelf ten goede. Ik kan er toch niets aan doen dat er zoveel ouderen zijn die ook nog eens steeds ouder worden?!"

Als extra ingewikkeld mechanisme stelt de EU onze pensioenen en ons pensioenstelsel zelfs openlijk ter discussie.., want in Nederland hebben we dan -in basis- wel zo'n mooi zekerheidsstelsel, maar in de meeste EU-lidstaten ontbreekt dat. Mensen zijn er woest en zelfs ontdaan over dat andere EU-leden nu openlijk voorstellen om de spaarreserves van onze pensioenfondsen onder EU-regie te gaan laten vallen als algemene reserve-pot. Lees er alles over op internet, maar om het gevoel dat mensen hierbij hebben ook inzichtelijk te maken willen we je in deze module deze link geven van GeenStijl Vooral onder jeugd en jongvolwassen is dit een populaire site.

 

Daar waar de overheid steeds meer loslaat compenseren we dat steeds meer zelf. Omdat we wel moeten immers. Maar daar stopt die beweging (dus) niet. ALS mensen eenmaal regie hebben, dan wordt dat doorgetrokken naar losmaken. 'Losmaken van'. Het op zichzelf goed bedoelde loslaten slaat door op dat moment en op voorzieningen waar we vroeger nog recht op hadden en betrokkenheid bij voelden organiseert het individu momenteel steeds meer voor zichzelf, en met geen ander doel dan 'voor zichzelf'.

 

 

 

 

Een bereikte grens

Tot hier en niet verder

Als mensen geen grens meer zien gaan mensen zelf en eigen grens aanbrengen. Of zelf verleggen naar een nieuwe passende situatie. 'We' moeten wel, want mensen kunnen niet goed overweg met grenzeloosheid en begrenzing.

Het is een tijd dat steeds meer grenzen vervagen. Letterlijk, Nederland houdt op zonder dat je nog duidelijk hebt waar precies Belgie eigenlijk begint -nou ja, het asfalt is ineens slecht onderhouden-. Veelal hoog-opgeleiden zijn voorstander van de EU, zij kunnen de voordelen van de EU wat makkelijker doorzien en kunnen zelf vaker ook rechtstreeks van die voordelen genieten (zoals studeren in het buitenland, geen wisselgeld meer op je vakantie waar je niets meer aan hebt, regelgeving ten voordele van henzelf, of bijvoorbeeld subsidies dankzij de EU-bijdrage op je zonnepanelen op het dak van je eigen woning).

Hoger-opgeleiden in de bloei van hun leven kunnen vaak ook al beter voor zichzelf zorgen en hebben minder (directe) noodzaak tot een goed en sluitend georganiseerd sociaal systeem, zij leggen hun eigen systeem aan, hun eigen veiligheidssysteem (kunnen meer sparen bijvoorbeeld, kunnen zich gezonder voedsel permitteren, zijn minder vaak ziek omdat ze beter geleerd hebben op hun gezondheid te letten).

Mensen die nog minder goed zijn in het organiseren van hun eigen leven hebben veel meer te maken met  bedreigingen in hun bestaan (zij hebben vaak minder inkomen, dus kunnen minder sparen voor hun oude-dag, kunnen minder goed gezond leven; gezonde levensmiddelen bijvoorbeeld zijn vaak duurder, een sportclub is duur en als er eens iets is met bijvoorbeeld overgewicht kunnen ze niet zelf een dieetist inhuren). Voor hen biedt/bood een begrensd land, een begrensd (zorg)systeem dus juist veiligheid en hielp daarmee het eigen bestaan overzichtelijk(er) te houden.

 

 

2. In Boxtel gebeurt iets moois

Sociale architectuur

Te beginnen met een definitie

Social architecture is the conscious design of an environment that encourages a desired range of social behaviors leading towards some goal or set of goals. The environment social architecture influences may be social systems, or digital spaces such as media tools. In building design it can refer to the architecture of social spaces.

In social systems, "social architects" seek to modify human behaviors through carefully designed programs or workshops that seek to involve the members of a population to improve, for example, the livability and safety or environmental impact of their own communities.

Vrij vertaald:

Sociale architectuur is het gewetensvol (her)ontwerpen van een omgeving zodanig dat dit ontwerp mensen zal aanmoedigen tot gedrag dat blijk geeft van het na-ijveren van een (gemeenschappelijk) doel of doelen. Sociale architectuur richt zich op het beinvloeden van sociale systemen of digitale omgevingen (zoals digitale media). In de letterlijke betekenis van architectuur wordt ook hetontwepren van gemeenschappelijke fysieke ruimtes geschaard zoals bijvoorbeeld ontmoetingsplekken en (de) openbare ruimte voor zover deze is bedoeld voor samenkomst en gebruik door mensen.

Beroep

Sociale architectuur is een beroep, er zijn studies voor die kunnen worden gevolgd. Sociale architectuur is echter geen beschermd beroep; iedereen mag zich er mee bezighouden, zowel professioneel als in de hoedanigheid van amateur.

1. Je kunt je misschien voorstellen dat er veel vraag is naar sociaal architecten; er is nog al wat gaande in onze maatschappij. Waar kom je deze functies tegen? Bijvoorbeeld in hun rol als adviseurs bij het ontwerpen van nieuwe wetsvoorstellen of beleidswijzigingen. Als je als overheid bezig bent met de bouwstenen van onze maatschappij is het slim om daar even een expert bij mee te laten kijken. Stel je voor dat de kinderopvangregeling moet wijzigen. Dan heeft dat niet alleen effect op de financien, de kinderopvangcentra of bijvoorbeeld de kinderen, maar ook op de ouder(s). Zal het effect bijvoorbeeld zijn dat meer kinderen thuis zullen blijven? Zo ja, dan heeft dat weer effect op het kind, want die gaat misschien wel minder met andere kinderen kunnen gaan spelen. Is daar dan een oplossing voor te vinden, bijvoorbeeld door het plaatsen van meer kinderspeeltoestellen? Of kan een oplossing worden aangeboden voor kind-ouder-activiteiten in een plaatselijk buurtcentrum? En las je aan de kinderopvangregeling sleutelt, wie van de ouders gaat dan eventueel minder werken en wat doet dat met het gedrag van die ouder?

Het Sociaal Cultureel Planbureau onderzoekt en adviseert onze overheden op zowat alle beleidsterreinen. De overheid puzzelt op een onderdeel van haar beleid en het SCP onderzoekt en adviseert beleidsmakers over de mogelijke gevolgen en uitkomsten. 

2. Een sociaal architect kan ook een collega op een architectenbureau zijn dat gespecialiseerd is in de aanleg van festivalterreinen of musea. De een tekent het gebouw, de ander 'tekent' het gedrag van bezoekers. Het museum moet de kunstcollectie goed presentabel maken en het festivalterrein moet fysieke ruimte bieden voor podia. Maar in beide gevallen zijn er ook vraagstukken die te maken hebben met gedrag van bezoekers en dan in het bijzonder in het beinvloeden van gedrag van mensen op zodanige wijze dat dit gedrag door 'de groep' als positief en interactief met elkaar is te duiden. 

3. Maar 'in het klein' geldt het ook voor een tuinarchitect die met een vraagstuk van een klant te maken krijgt om een tuin te tekenen die uitnodigt om gezellig bij elkaar te zitten, waarin ruimte is voor de kinderen om te spelen. De tuinontwerper heeft waarschijnlijk nooit bedacht dat hij op dat moment bezig is met sociale architectuur WAAROMHEEN hij een tuin bedenkt...

 

 

In Boxtel gebeurt iets moois

 

Lees eerst het artikel achter de link:

Zij vertrouwen de supermarkt niet meer

 

Het dan maar zelf doen

1. Het wordt voor mij geregeld

2. Ik moet het zelf doen.

3. Dan doe ik het liever zelf.

4. Dan doen we samen beter.

 

Braakliggend terrein

In Nederland kennen we braakliggende terreinen. Letterlijk; een braakliggend terrein is grond die niet meer met een speciale functie of doel in gebruik is. Bijvoorbeeld een kavel met daarop nog een fundering van een of ander gesloopt gebouw met daaromheen een bouwhek dat er al jaren staat. Een braakliggend terrein impliceert dat het in afwachting is op een nieuwe gebruiksfunctie: "Hee, jij daar, ik lig hier maar wat te liggen! Geef me een nieuwe bestemming!" Mensen houden niet van braakliggend terrein; het verwaarloosd, het is 'van niemand' en vuil en afval hoopt zich er op.

Braakliggend terrein heeft vaak ook een onduidelijke eigenaar. Je weet niet van wie het is, je weet niet wie je kunt bellen als je onraad ruikt of een misstand signaleert.

Bij bijvoorbeeld grond is het duidelijk; je kunt het aanwijzen, erover heen lopen, er een boom op planten, een gebouw op zetten.

We kennen ook braakliggend terrein in zorg & welzijn. Zo trekt de overheid (gemeenten zijn ook overheden) zich terug uit welzijnsfuncties; uit bijvoorbeeld buurtwerk, of stopt met het organiseren van vakantieweken voor kinderen die nooit op vakantie kunnen. Dus er was ooit iets, met een functie. Als je dat weghaalt ontstaat er braakliggend terrein, iets dat wacht op een nieuwe functie. Iets dat wacht op iemand die aan dat wat weg is opnieuw invulling wil geven.

Menig buurtcentrum ken tegenwoordig nog een enkele deeltijd-functionaris die een rol vervult in het beheren van het buurtcentrum. Maar er zijn geen of nauwelijks functionarissen meer die ook invulling geven aan het inhoud geven aan het programma van dat centrum, en al helemaal minder buurtwerkers die ook nog aan een programma actief invulling en uitvoering geven. In dat braakliggend terrein worden buurtbewoners geacht en aangemoedigd te stappen. Gelukkig gebeurt dat vaak ook! En soms beter zelfs; want omdat mensen het zelf samen organiseren ontstaat er niet zelden veel meer gevoel bij de inhoud, het programma wordt alleen al daardoor als 'waardevol(ler)' ervaren. Als mensen eenmaal door de zure appel van een 'bezuiniging' heen hebben gebeten proeven ze daarna het zoetje dat in die zure appel zat opgesloten.

 

 

3. Een onvolledig overzicht

Enkele andere voorbeelden van eigen-initiatief

Op alle gebied zijn voorbeelden te geven van mensen met hun eigen-initiatief. Klein & fijn, maar ook GROOTS. Soms zelfs zo groots dat je helemaal niet meer doorhebt dat het allemaal door slechts een enthousiaste persoon is gestart! Maar hee, bedenk wel, dat ook aan AL die grootse 'ondernemingen' klein initiatief is voorafgegaan, en 1000 keer vallen & opstaan.

GROOTSE initiatieven zijn vaak gegroeid omdat het oorspronkelijk particulier initiatief aansluiting heeft gevonden bij al bestaande georganiseerde organisaties. Hier onder enkele voorbeelden daarvan, uit wellicht onverwachte hoek. Maar dat maakt het (vaak) ook zo aansprekend.

GROOTS

Zorg- en welzijn

Thomas-huizen, zie de link

Sinds 2004 het eerste Thomas-huis werd geopend en bewoond door clienten is het snel gegaan. Thomashuizen worden nagenoeg volledig privaat georganiseerd, Thomas-huizen zijn een zogenaamd ouder-initiatief.

Wat bij de Thomashuizen oorspronkelijk de kracht was bleek ook een valkuil. In normale omstandigheden en bij normale ondersteuningsvragen bleek een Thomas-huis een absolute succesformule. Minder overhead, meer eigen-regie, mooier en luxer wonen, meer beschikbaar begeleidingsbudget uit het PGB zijn daarvan voorbeelden.

Maar na enkele jaren kwamen wat scheurtjes in het glazuur. Elk huis startte met een bij elkaar passende groep bewoners. Maar wat te doen als bewoners van 'de groep'  zich niet meer zo goed tot elkaar verhielden? Bijvoorbeeld na een gewelds-escalatie, casus sexualiteit? 

Thomas-huizen bleek onvoldoende capaciteit te hebben om een breed spectrum aan intensieve ondersteuningsvragen te kunnen beantwoorden. De basisbewoners vroegen geen bijzondere zorg bij aanvang. Maar er ontstond wel behoefte en noodzaak tot het kunnen aanbieden van bijzondere zorg en begeleiding. En niet alleen vanuit clientperspectief. Ook 'de inspectie' formuleerde zich een mening en had aanvullende eisen.

Thomas-huizen zocht en vond oplossingen door zich aan te sluiten bij bestaande instellingen. Enerzijds zijn ze nog steeds zelfstandig, maar door aansluiting te zoeken konden ze toegang krijgen tot bijvoorbeeld expertise die traditionele instellingen WEL in huis hadden/hebben.

Er zijn overigens verschillende instellingen die (samen)werken met ouderinitiatieven. Een probleem daarbij is wel dat het eigenaarschap veelal ter discussie staat, en dan vooral in probleemsituaties. Wie is  eigenaar is van dat probleem als zich er een probleem voordoet?? Bijvoorbeeld in een situatie dat een aantal ouders voor hun gezamenlijke kinderen een woning verwerft, inricht en een instelling 'inhuurt' om hun kinderen ('clienten' voor de instelling) te begeleiden. Als een kind zich vervolgens anders ontwikkelt dan verwacht en daardoor de begeleidingsbehoefte steeds meer gaat afwijken van het groepsgemiddelde en wel zodanig anders dat dit het leefklimaat voor de gehele groep ernstig benadeelt.

Normaliter zal een verantwoordelijke instelling op zoek gaan (en moeten) naar een passender woonsituatie voor de client bijvoorbeeld. In het geval van een ouderinitiatief is de instelling "slechts" ingehuurd voor het begeleiden, maar is de instelling geen 'eigenaar van het probleem'. De ouder van het betreffende kind is WEL eigenaar, namelijk -voor een deel- van de woning bijvoorbeeld, en de ouder beheert (ook) het zorgbudget (PGB).

 

Economie

Bitcoin, zie de link

De bitcoin is een volstrekt nieuw betaalmiddel ('digitaal geld') dat wereldwijd door steeds meer mensen EN bedrijven wordt gebruikt. Het is zo populair aan het worden dat bitcoins zelfs enorm in waarde aan het stijgen zijn..

Het meest bijzondere is wel dat dit betaalmiddel gewoon door iemand is 'bedacht'. Met andere woorden, aan het hele concept is geen overheid of bank te pas gekomen. Het is VERBODEN bij wet om zelf een munteenheid te ontwikkelen en uit te geven als wettig betaalmiddel. Maar de bitcoin was digitaal, er werden er dus geen gedrukt (geen bankpapier) en ook niet geslagen (munten). Het is bedacht als ruilmiddel met een tegenwaarde, en niet als betaalmiddel. Overheden konden er dus eigenlijk geen stappen tegen ondernemen. Overheden hadden ook helemaal die behoefte niet, want ach, een of andere nerd had een zoveelste internet-dingetje. Je kunt je als overheid niet overal mee inlaten; laat maar gaan, het is niks en het wordt ook niks.. Hoe ver kon iedereen er naast zitten!

De bitcoin ontwikkelt zich zo goed dat zelfs nu banken en overheden schoorvoetend wel moeten gaan toegeven interesse te hebben. Reden daarvoor: Allernieuwste wapenfeit van de bitcoin is dat de digitale (beveiligings)techniek van de bitcoin enorm superieur (dus WEL goed) in elkaar blijkt te zitten. Zie ook de link Banken kiezen voor techniek achter Bitcoin

En hoewel het verboden is om als particulier een eigen betaalmiddel te ontwikkelen is het NIET VERBODEN om een betaling in welke vorm dan ook van een ander aan jou te accepteren. Dit cafe-lunchroom in Delft heeft geen enkele moeite met het accepteren van een betaling in bitcoins bijvoorbeeld..

Beleid en politiek

Onze democratie werkt op volle toeren. Dat lijkt vooral te komen doordat steeds meer mensen zich niet meer goed verbonden voelen met traditionele partijen en volksvertegenwoordigers. Vooral in de gemeentelijke politiek ontstaan steeds meer partijen en 'bewegingen'. Ook op het landelijke podium scheiden steeds vaker gekozen politici zich af van hun partij en beginnen 'voor zichzelf'. De PVV van Wilders is hiervan een voorbeeld en meer recent is DENK daarbij gekomen (met Sylvana Simmons als 'bekend gezicht' aan DENK verbonden).

Mens en maatschappij

1. De voedingsindustrie maakt moeilijke tijden door. Het voedingscentrum Voorlichting gezonde voeding brengt ons al sinds tijden 'De schijf van 5'. Hoeveel vriendinnen/vrienden heb jij op Facebook die zichzelf hebben opgeworpen als voedingsconsulent, -coach? En zeg nou zelf; door elkaar heen adviseren zij je anders. De een adviseert daarin rood vlees, de ander propageert geen vlees, wit vlees, vis-vlees, doorbakken vlees, wat dan ook. Iedereen mag en kan, en menigeen doet dat dan ook.

Hoewel het aandeel 'biologisch' in de bekende supers nog steeds groeit, groeit het wantrouwen bij de consument. De voedsel- en warenwet wordt nauwelijks nog serieus genomen. Vandaar bijvoorbeeld 'Zij vertrouwen de supermarkt niet meer'. In het zondagse programma Lubach van 25-09-2016 werd door de presentator een nieuw (het zoveelste) 'gezond dieet van The Green Happiness' op de hak genomen. Aanrader!

2. Steeds meer jongeren kijken steeds minder televisie. Met hun neus in een mobile device (tablet, mobieltje) wordt Youtube het belangrijkste informatiekanaal. Vloggen, en vloggers, hebben daarin niet alleen hun eigen tv-zender, maar zelfs een verdien-model. Dus hoe meer publiek je weet te trekken hoe meer inkomsten je kunt genereren. Hetzelfde als bij tv-programma's dus, alleen dan voor iedereen weggelegd. Kattenfilmpjes zijn NOG STEEDS de meest bekeken filmpjes wereldwijd en van katten  hoeven we als maatschappij weinig vernieuwing te wachten, maar wat te denken van 'Treitervloggers'?! Enkele Nederlandse jongelui zijn inmiddels zelfs miljonair geworden..., alleen maar doordat ze begonnen zijn met het delen van hun leven via Youtube. 'Kijk, ik ben nu mijn tanden aan het poetsen met pindakaas' en BAF!, 100.000 views er bij, en daarmee dus extra reclame-inkomsten via Google. De impact die vloggers hebben is groot, en groeiende. Nu al staat het woord Treitervlogger hoog op de lijst van kanshebbers 'HET woord van 2016'.

In onderstaand ingesloten filmpje kun je zien hoe de nationaal bekend geworden 'Treitervlogger' Ismail wordt aangepakt door OFUX (deel2). In deel1 (ook te zien op hetzelfde youtube-kanaal natuurlijk..) ontpopt OFUX zich als degene die even een standje gaat uitdelen. Dat is in no-time 'wereldnieuws' in Nederland en dit filmpje wordt zo goed bekeken dat 'serieuze landelijke media' niet (meer) achter kunnen blijven :-) en OFUX zit dan ook 's avonds bij verschillende praatprogramma's. Van selfie-video in de ochtend naar nationale televisie in de avond, in minder dan een dag en met minder dan een paar minuten video.

 

Ter besluit

Het zal duidelijk zijn; voor het opstarten van 'je' eerste Thomas-huis moet je over de nodige kennis beschikken. Je moet cijfermatig je zaakjes op orde hebben. Je moet een goed netwerk hebben. Je moet overal de goede ingangen weten. Met andere woorden: Dat doe je niet even zomaar.

Maar het mag je ook gerust duidelijk zijn: Als je wat wilt, wat dan ook, dan start je gewoon. Op je Facebookpagina bijvoorbeeld. Kost je niets, en je hebt niets anders nodig als je mening.

Het thema van deze les was eigen initiatief. De 'drager' was het artikel over 'Zij vertrouwen de supermarkt niet meer'.

Als je het artikel gelezen hebt dan heb je uit de voorbeelden kunnen leren dat al die aangesloten mensen bij die gemeenschappelijke boerderij in Boxtel hun motivatie halen uit verschillende persoonlijke overwegingen. De een is wantrouwend jegens de huidige voedselindustrie. Een ander ziet deelname juist als een mooie gelegenheid om dichter bij de natuur te kunnen leven. Een weer een ander doet mee om vanuit gedachten over opvoeding (de) kinderen te leren waar voedsel vandaan komt (melk groeit niet in een pak).

Dus ook jouw mening kan leiden tot een initiatief, kan leiden tot een maatschappelijke beweging. En deze mag ontstaan uit onvrede (met een bestaande situatie) maar mag ook ontstaan uit 'een goed idee', en mag zelfs ontstaan uit 'geen enkel idee' ('Kijk, hier poets ik mijn tanden met pindakaas'). Er is een podium voor iedereen. Soms zelfs 'helaas'.. :-)

Nou, wat let je?

 

 

Wat is jouw 'ding'?, waar zie jij braakliggend terrein waarop je zou willen bouwen?

NB. Het gaat er bij deze vraag niet om of je ECHT een eigen bedrijf, organisatie of beweging zou willen starten. Maar mogelijk heb je daar wel eens over nagedacht.

Vraag

Waar denk jij dat mensen mee geholpen zouden zijn?, waar denk je dat JIJ mee geholpen zou zijn. 'Als dit-of-dat er toch eens zou zijn, dan zou ik dit-en-dat daarmee kunnen doen. Waar zie jij braakliggend terrein waar je als professional of als amateur wel een nieuwe bestemming aan zou willen geven?

______

Nog een allerlaatste voorbeeld. Een uit Groot, groter, GROOTS en VER DAAR VOORBIJ

Ken je de Tesla? Een automerk, eigenlijk een rijdende batterij op wielen. De eigenaar van dat merk en bedrijf is Elon Musk. Musk werd altijd veel uitgelachen in zijn jonge jaren (hij is nog steeds jong: hij is van 1971).

Musk vindt van zichzelf dat hij een persoonlijke missie heeft; hij heeft het tot zijn missie gemaakt om 'de wereld' te helpen aan innovaties waar iedereen baat bij heeft, aan innovaties ten behoeve van een betere, toekomstbestendige samenleving. Hij beschouwt het als zijn plicht om zijn capaciteiten daarvoor aan te wenden. Daarin denkt en handelt hij ver voorbij iedereen, ver voorbij GROOTS. En daarin is hij extreem succesvol.

Musk is de man die eigenhandig zonne-energie heeft groot gemaakt in de wereld, en is eigenaar van SolarX. Toen hij eenmaal veel energie produceerde kon hij die opgewekte energie (electriciteit) ook stoppen in de door zijn bedrijf ontwikkelde super-accu's. En daar bouwde hij toen ook maar meteen auto's omheen: De Tesla. NB. Tesla is het meest succesvolle merk dat ALLEEN MAAR 100% elektrisch aangedreven auto's produceert.

Maar Musk stopt niet met ontwikkelen. Zo ontwikkelde hij met SpaceX nog een wereldprimeur: De herbruikbare ruimte-raket. Ook hier werd hij om uitgelachen. Veel testexemplaren ontploften. MAAR.., momenteel is de testfase voorbij; de eerste succesvolle LANDING is deze zomer geweest. Het bespaart per lancering vele-vele miljoenen dollars en wat denk je? De NASA (de ruimtevaartorganisatie van de VS) en de ESA (Europena Space Agency) staan nu op de stoep bij 'm. 'Of ze mee mogen doen'.

In de tweede week van september in het nieuws, MET HOONGELACH: Elon Musk presenteert het plan voor een vakantieruimtereis naar Mars, met 100 toeristen tegelijk.

Maar ik lach niet; want ik denk dat 't 'm zal gaan lukken. Steeds minder mensen lachen hem uit; de wachtrij voor tickets is al langer dan het aantal beschikbare plekken..