Fotografie

Introductie

Welkom

Welkom bij deze cursus over fotografie. In deze cursus leer je jouw camera handmatig in te stellen. In elke stappen leer je meer over het samenspel tussen sluitertijd, diafragma en ISO.

Waarom handmatig instellen?

Waarom handmatig instellen?

Iedereen maakt weleens een foto, maar wat onderscheidt een goede foto van een minder goede foto? Uiteraard speelt compositie hierin een grote rol, maar even zo belangrijk is de wijze waarop je gebruikmaakt van scherpte/diepte. Voor dit laatste is het belangrijk dat je ervoor kiest om je camera handmatig in te stellen.

Scherptediepte

Scherptediepte bepaalt welk deel van de foto scherp is. Bij een grote scherptediepte zijn alle onderwerpen in beeld scherp, hoe ver ze ook van de camera af staan. Maak je een portretfoto, dan wil je liever dat alleen de persoon scherp is en de voor- en achtergrond niet. In dat geval maak je gebruik van een kleine scherptediepte. Bij de volgende stappen leer je hoe je tot welk resultaat komt.

Diafragma

Diafragma

Met diafragma wordt de opening van de lens bedoeld. Hoe verder de lens open staat, hoe meer licht er in de lens komt en hoe groter de kans dat een foto overbelicht raakt. Het is dus handig om overdag een klein en 's avonds een groot diafragma te gebruiken. Maar er is meer.

Het diafragma bepaalt namelijk ook de mate van scherptediepte. Hoe groter het diafragma, hoe kleiner de scherptediepte. Ideaal dus voor portretten, maar hoe ga je overbelichting tegen?

Sluitertijd

Sluitertijd

Een eenvoudige manier om overbelichting tegen te gaan als gevolg van een groot diafragma is het verhogen van de sluitertijd.

De sluitertijd is de tijd dat de lens openstaat en bepaalt dus hoe lang de filmrol licht ontvangt via de lens. Het spreekt voor zich dat een korte sluitertijd zorgt voor weinig licht op de foto. De foto zal dus donkerder worden. Maak je gebruik van een groot diafragma, maar dreigt de foto daardoor overbelicht te raken, dan verkort je de sluitertijd om de foto zodoende toch donkerder te krijgen.

Maar wat nou als je bijvoorbeeld een landschap wil fotograferen en alle onderwerpen op de foto scherp wil hebben? In dat geval dien je gebruik te maken van een klein diafragma. In combinatie met een korte korte sluitertijd levert dat een donkere foto op. Het ligt dan voor de hand om een langere sluitertijd te gebruiken, maar helaas werkt het in praktijk niet zo. Op de volgende pagina zal ik dit toelichten.

Sluitertijd nader bekeken

Sluitertijd nader bekeken

De sluitertijd bepaalt niet alleen hoe licht of donker een foto wordt. De sluitertijd bepaalt ook hoeveel 'beweging' een foto heeft. Kijk hieronder maar eens naar de waterval.

Op de linker foto zie je een waterval die met een korte sluitertijd is genomen. Het water wordt als het ware bevroren omdat een enkele druppel in een fractie van een seconde wordt vastgelegd.

Op de rechter foto is gekozen voor een langere sluitertijd. Het gevolg is dat een enkele druppel op de foto wordt 'gevolgd' waardoor een waas ontstaat. Voor een foto als deze is dat prima, maar niet wanneer je een sportfoto zou willen maken. Je wil immers dat een sprintende voetballer er uitziet als een voetballer en niet als een spokende waas. Daarom gaan we met de ISO-waarde aan de slag.

ISO

ISO

De ISO-waarde bepaalt de lichtsterkte van de filmrol. Tegenwoordig wordt veelal gebruikgemaakt van digitale camera's en wordt de ISO-waarde door de camera gesimuleerd.

Een hoge ISO-waarde zorgt voor lichtere foto's. Een lage ISO-waarde voor donkere foto's.

Maak je een foto van een voetbalveld en wil je dat alle voetballers scherp op de foto staan, dan maak je gebruik van een klein diafragma met een korte sluitertijd. Zowel een klein diafragma als een korte sluitertijd zorgen voor een donkerder foto. Daarom ga je de ISO-waarde verhogen om alsnog een lichte foto te krijgen.

Probeer een hoge ISO-waarde te vermijden

Toch kun je geen onbeperkt hoge ISO gebruiken. Hoe hoger de ISO-waarde, hoe korreliger de foto wordt, zoals je hierboven ziet. Probeer dus altijd een zo laag mogelijke ISO te gebruiken. Soms zul je hiervoor wat scherptediepte moeten opofferen door het diafragma verder te openen of de sluitertijd te verlengen.

Samenvatting

Samenvatting

Even samenvatten:

  • De grootte van het diafragma bepaalt de mate van scherptediepte. Een groter diafragma zorgt voor een kleinere scherptediepte en vice versa.
  • De sluitertijd bepaalt hoe lang de lens open staat. Een korte sluitertijd zorgt voor donkere foto's en weinig beweging. Een lange sluitertijd voor lichte foto's en veel beweging.
  • De ISO-waarde bepaalt hoe donker of licht een foto wordt. Een lage ISO-waarde zorgt voor een donkere foto. Een hoge ISO-waarde zorgt voor een lichte, maar ook meer korrelige foto.

We gaan oefenen!

We gaan oefenen

Op de volgende pagina vind je een aantal oefeningen waarin we kijken welke instellingen het beste bij welke foto passen. Succes!

Portretfoto

Portretfoto

  • Klein diafragma
  • Groot diafragma
  • Korte sluitertijd
  • Lange sluitertijd
  • Lage ISO
  • Hoge ISO
We maken een portretfoto van een kind dat niet stil wil zitten. Bovendien is het avond en begint het te schemeren. Hoe stel je de camera in?

Sportfoto

Sportfoto

Lukt het met welke instellingen dan ook niet om een foto donkerder te krijgen, dan kun je altijd nog gebruikmaken van extra filters op de lens.

  • Klein diafragma
  • Groot diafragma
  • Korte sluitertijd
  • Lange sluitertijd
  • Hoge ISO
  • Lage ISO
We maken een foto van een sportwedstrijd. De zon schijnt zo fel dat dit niet te compenseren is met een klein diafragma en korte sluitertijd. En je wil alle spelers scherp vastleggen op de gevoelige plaat. Welke instellingen gebruik je?

Sectie zonder titel

Lanschapfoto

  • Klein diafragma
  • Groot diafragma
  • Korte sluitertijd
  • Lange sluitertijd
  • Hoge ISO
  • Lage ISO
We maken een foto van een landschap. Het is dag en je ziet een grote waterval. Daarvan wil je dat het lijkt alsof het water beweegt.